مدرسه ای برای آینده؛ ایده های تحول آفرین برای معلمان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین ایده های تحول آفرین برای معلمان در راستای شکل گیری مدرسه ای برای آینده انجام شده است این مطالعه از نوع تحقیقات کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری به اجرا درآمده و جامعه آماری آن شامل معلمان نوآور، مدیران مدارس پیشرو، متخصصان برنامه ریزی درسی، فناوری آموزشی و آینده پژوهی آموزشی در سطح کشور در سال تحصیلی ۱۴۰۴ ۱۴۰۳ بود برای انتخاب مشارکت کنندگان، از روش نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع استفاده شد و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۵ مشارکت کننده که همگی حداقل به مدت پنج سال تجربه عملی در زمینه های نوآوری آموزشی، طراحی محیط های یادگیری آینده نگر یا پژوهش در حوزه تحول آموزش داشتند، گردآوری گردید و مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت برای تحلیل داده ها، از روش تحلیل مضمون با رویکرد کلارک و براون ۲۰۰۶ استفاده شد و کدگذاری در سه سطح باز، محوری و انتخابی انجام گرفت و برای تامین اعتبار و پایایی یافته ها، از روش های سه سوسازی منابع داده، بازبینی توسط مشارکت کنندگان، بررسی همکاران و خودبازبینی پژوهشگر استفاده گردید یافته های پژوهش به شناسایی ۷ مضمون اصلی و ۳۲ مضمون فرعی انجامید که مضامین اصلی شامل تحول در نقش معلم: از انتقال دهنده به طراح و تسهیل گر یادگیری، یادگیری شخصی سازی شده و مبتنی بر استعداد، یکپارچه سازی هوشمند فناوری های نوین، طراحی فضاهای یادگیری سیال و انعطاف پذیر، ارزشیابی پویا، اصیل و فرایندمحور، یادگیری مبتنی بر همکاری، پروژه و حل مسئله و مدرسه به مثابه اکوسیستم باز و متصل به جامعه بودند مشارکت کنندگان با اشتراک گذاری تجارب عملی خود، به تشریح راهکارهای عینی برای تحقق هر یک از این ایده ها پرداختند و بر این نکته تاکید داشتند که مدرسه آینده، مدرسه ای است که در آن معلم از نقش سنتی دانای کل و انتقال دهنده اطلاعات فاصله گرفته و به طراز، تسهیل گر، راهنما و همراه یادگیری تبدیل می شود و دانش آموزان در مرکز فرایند یادگیری قرار می گیرند و بر اساس استعدادها، علایق و نیازهای منحصربه فرد خود، مسیرهای یادگیری شخصی سازی شده را طی می کنند همچنین، مشارکت کنندگان بر ضرورت بازنگری اساسی در برنامه های درسی، روش های تدریس، فضاهای فیزیکی و دیجیتال، نظام ارزشیابی و ارتباط مدرسه با جامعه تاکید داشتند و چالش های پیش روی تحقق مدرسه آینده را در پنج حوزه موانع ساختاری و مدیریتی، موانع فرهنگی و نگرشی، موانع مهارتی و حرفه ای، موانع فنی و زیرساختی و موانع قانونی و سیاست گذاری دسته بندی کردند و در مقابل، راهکارهایی را برای غلبه بر این موانع ارائه دادند بر اساس یافته ها، مدل مفهومی مدرسه تراز آینده ارائه گردید که شامل چهار لایه اصلی معلم تحول آفرین، یادگیری ژرف و شخصی سازی شده، بسترهای توانمندساز فناوری، فضا و محتوا و اکوسیستم باز و پیوسته است و می تواند به عنوان نقشه راهی برای معلمان، مدیران مدارس و سیاست گذاران نظام آموزشی در راستای حرکت از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب و تحقق مدرسه ای برای آینده، مورد استفاده قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فرشته میرکازهی ریگی

کارشناسی، آموزش ابتدایی دانشگاه آزاد واحد اسلامی خاش

آرمان حسین بر

کارشناسی، آموزش ابتدایی، دانشگاه شهید مطهری

منصور عمادی

کارشناسی ارشد، ساخت و تولید دانشگاه آزاد اراک

وجیهه آهنی بناب

کاردانی، آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان

میرکازهی ریگی، فرشته و حسین بر، آرمان و عمادی، منصور و آهنی بناب، وجیهه،1404،مدرسه ای برای آینده؛ ایده های تحول آفرین برای معلمان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه