تحلیل مفهوم حقوق شهروندی در نظام های حقوقی مختلف

چکیده مقاله

حقوق شهروندی به عنوان ستون فقرات دموکراسی های مدرن، همواره در مرکز بحث های حقوقی و سیاسی قرار داشته است با وجود اشتراکات بنیادین در تعاریف اولیه، نحوه تجلی، تضمین و تفسیر این حقوق در بستر نظام های حقوقی گوناگون تفاوت های ساختاری عمیقی دارد هدف اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی مفهوم حقوق شهروندی در دو شاخه اصلی حقوق جهان، یعنی نظام های «ریشته دار» Common Law و «ریشه دار نوشته» Civil Law است تا مشخص شود که چگونه زمینه های تاریخی، فلسفی و ساختاری هر نظام، بر ماهیت و حدود حقوق شهروندی تاثیر می گذارد همچنین، این مطالعه به دنبال شناسایی افق های نوین در تعریف شهروندی است که فراتر از مدل های سنتی ملی گرایانه حرکت می کند روش تحقیق:این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی و با استفاده از روش کیفی انجام شده است گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و با بررسی متون حقوقی، قانون اساسی کشورها مانند آمریکا، انگلستان، فرانسه و آلمان ، اسناد بین المللی حقوق بشر و مقالات معتبر آکادمیک صورت گرفته است در بخش تحلیل، از روش مقایسه تطبیقی برای استخراج نقاط اشتراک و افتراق در مکانیزم های حفاظت از حقوق مدنی، سیاسی و اجتماعی در دو نظام حقوقی مذکور استفاده شده است این مطالعه بدون محدود کردن خود به یک نمونه موردی خاص، به صورت کلی و نظری به واکاوی ساختارهای حقوقی پرداخته است نتایج:یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه هسته مرکزی حقوق شهروندی شامل آزادی های فردی، مشارکت سیاسی و رفاه اجتماعی در هر دو نظام مشترک است، اما تفاوت های راهبردی در «منبع مشروعیت» و «مکانیزم اجرا» وجود دارد در نظام های Common Law، حقوق شهروندی بیشتر حاصل تکامل قضایی و رویه های تاریخی است که انعطاف پذیری بالایی در برابر تغییرات اجتماعی ایجاد می کند، اما ممکن است با عدم قطعیت در تفسیر مواجه باشد در مقابل، در نظام های Civil Law، حقوق شهروندی در قالب قوانین مکتوب و اصول انتزاعی قانون اساسی تعریف می شود که قطعیت و شفافیت بیشتری ارائه می دهد، اما ممکن است در واکنش به نیازهای نوظهور کندتر عمل کند نکته نوآورانه این مقاله در شناسایی گذار پارادایمی از «شهروندی مبتنی بر تابعیت ملی» به «شهروندی مبتنی بر حق و مسئولیت جهانی» است نتایج حاکی از آن است که مفاهیم جدیدی نظیر حریم داده های دیجیتال و حق محیط زیست سالم، به عنوان ارکان جدید حقوق شهروندی در حال شکل گیری هستند و نظام های حقوقی پیشرو با ادغام این مفاهیم در چارچوب های موجود، در حال بازتعریف مرزهای سنتی شهروندی هستند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عصمت عبداللهی ناصح آباد

مدیر مدرسه ابتدایی اداره آموزش و پرورش شهرستان رفسنجان

مهرداد فعله کری

۱ کارمند شهرداری همدان

امیرحسین شرفی

۲ کارمند شهرداری همدان

فعله کری، مهرداد و شرفی، امیرحسین،1404،تحلیل مفهوم حقوق شهروندی در نظام های حقوقی مختلف،بیست و یکمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی28 بهمن 1404 · شیروان