دگرگونی آیین های سوگواری در بستر شبکه های اجتماعی: مطالعه ترکیبی تجربه زیسته، بازنمایی دیجیتال و تغییر الگوهای همبستگی اجتماعی

چکیده مقاله

تحولات فناوری های ارتباطی، به ویژه شبکه های اجتماعی، نه تنها شیوه های تعامل روزمره را دگرگون کرده اند، بلکه به حوزه های عمیقا فرهنگی و آیینی نیز نفوذ یافته اند یکی از عرصه های مهم این دگرگونی، آیین های سوگواری است؛ آیین هایی که traditionally بر حضور فیزیکی، همسایگی، خویشاوندی و مشارکت جمعی استوار بوده اند پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی کیفی کمی و با بهره گیری از مصاحبه های نیمه ساخت یافته، مشاهده مردم نگارانه و پیمایش در میان کاربران شبکه های اجتماعی، به بررسی تغییر شکل تجربه سوگ و شیوه های جدید بازنمایی آن در فضاهای دیجیتال پرداخته است یافته ها نشان می دهد که شبکه های اجتماعی سه فرآیند عمده را رقم زده اند: نخست، تشدید فردی شدن سوگ و شکل گیری گونه ای از «خودابرازی عاطفی»؛ دوم، ظهور مناسک دیجیتال همچون اعلام فوت آنلاین، استوری های یادبود، پیام های تسلیت، و تولید محتواهای آیینی؛ سوم، بازتعریف همبستگی اجتماعی که از شکل سنتی مبتنی بر تعامل چهره به چهره به سوی شکل های شبکه ای، مقطعی و الگوریتم محور حرکت کرده است نتایج کمی نشان می دهد که استفاده از شبکه های اجتماعی در سوگواری با احساس «دریافت حمایت عاطفی» همبستگی دارد، اما درعین حال بخشی از مشارکت اجتماعی حضوری را کاهش می دهد این مقاله استدلال می کند که سوگ دیجیتال نه جایگزین کامل مناسک سنتی، بلکه سازوکاری مکمل است که در آن عناصر آیینی، هویتی و عاطفی در بستری جدید بازتولید می شوند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عارفه بابائی

کارشناسی ارشد ، کارمند

محمدحسین میرزاده معلم

۱ دانشجوی ارشد مردم شناسی دانشگاه تهران

جعفر شجاعی

کارشناسی ارشد ، کارمند

حسنیه قاضی زاده علمداری

کارشناسی ارشد ، کارمند

میرزاده معلم، محمدحسین،1404،دگرگونی آیین های سوگواری در بستر شبکه های اجتماعی: مطالعه ترکیبی تجربه زیسته، بازنمایی دیجیتال و تغییر الگوهای همبستگی اجتماعی،بیست و یکمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی28 بهمن 1404 · شیروان