بررسی صنایع و مشاغل مرتبط با مراسمات مذهبی در دوره صفوی

چکیده مقاله

آیین های مذهبی شیعه بالغ بر دو قرن تحت حمایت و پشتیبانی حکومت صفویه برگزار شده و گسترش یافت، زمینه های جدیدی را برای رشد و توسعه صنایع و مشاغل هنری فراهم ساخت با روی کار آمدن صفویان شاهد احیای هویت ملی وحاکمیت مذهب تشیع و پیوند قوی بین شیعه و فرهنگ ایرانی بودیم طبعا از این رهگذر مقوله صنایع و مشاغل مذهبی بی بهره نماند صنعتگران و هنرمندان ایرانی و شیعه مذهب سعی کردند که اندیشه تفکر و عناصر شیعی و ارادت ائمه اطهار ع چه به لحاظ ابیات و اشعار و چه به لحاظ نمادهای فلزی، فلزی عاشورایی و را که در حوزه تفکر شیعی بود، در صنایع هنری خود منعکس کنند در زمان حاکمیت صفویان ارتباط بین هنر و قوانین دینی به خوبی پایه گذاری شده بود چنین فرایندی سبب گردید تا صنایع و مشاغل خاصی به منظور پاسخگویی به این نیاز ها به مرور زمان شکل و تکامل یابد صنایعی چون: علم سازی، ضریح سازی، پرده نگاری مذهبی، خوشنویسی، صنعت چاپ و کتبیه های مذهبی، قالی بافی و پارچه دوزی پرچم دوزی با انگیزه خدمت به مراسمات و آیین های مذهبی صفویه توسعه یافتند از سوی دیگر رشد اقتصادی در زمان شاه عباس اول صفویه و حمایت های مالی فراون دربار از ساخت ابنیه مذهبی باعث شد صنف های کاشی کاران، مقرنس سازان، شیشه گران آیینه سازان ، و معماران در ساخت مساجد، حسینه ها و تکایا هنرنمایی کنند تشکیل نهادهای مذهبی و اجتماعی مانند «هیئت های مذهبی»، «دسته جات عزاداری» و «مجالس تعزیه» نیز به صورت سازمان یافته سبب پدید آمدن مشاغلی مانند تعزیه گردان، شبیه خوان، طبل زن، سقا و پرده کش شدند نقش صنوفی مانند آهنگران در ساخت زنجیرهای عزاداری، و نجاران شامل قالب سازان، صندوق سازان در آماده سازی سازه های موقت مانند سکوی تعزیه یا علم جای نیز چشمگیر بود شواهدی از مشارکت بانوان در دوخت پرده های عزاداری، تامین بودجه برگزاری مراسم مذهبی، ساخت اماکن مقدس و تامین معاش خادمان مذهبی، وجود دارد ارتباط مستقیم دربار با آیین های مذهبی، موجب شد که بسیاری از مشاغل به طور غیرمستقیم تحت نظارت حکومت فعالیت کنند در نتیجه، صنایع وابسته به مذهب به بخشی از اقتصاد رسمی و نهادمند صفویه تبدیل شدند هدف این مقاله، شناسایی و تحلیل صنایع و مشاغل مرتبط با مراسمات مذهبی در عصر صفوی، با تکیه بر منابع تاریخی، اسناد وقفی و تحلیل جامعه شناختی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهدی کاظمی

محمد علی پرغو

محمد علی پرغو

مهدی کاظمی

کاظمی، مهدی و پرغو، محمد علی،1404،بررسی صنایع و مشاغل مرتبط با مراسمات مذهبی در دوره صفوی،بیست و دومین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و دومین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ24 مرداد 1404 · تهران