دیالکتیک توسعه سیاسی و دولت سازی در ایران (۱۲۸۵-۱۳۲۰ ه.ش)

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی تاریخی و در چارچوب نظری دیالکتیک دولت و جامعه به بررسی فرآیند توسعه سیاسی و دولت سازی در ایران طی سالهای ۱۲۸۵ تا ۱۳۲۰ هجری شمسی می پردازد انقلاب مشروطه به عنوان نقطه عطفی در تاریخ سیاسی ایران زمینه ایجاد نهادهایی چون مجلس شورای ملی و قانون اساسی را فراهم ساخت که با هدف تحدید قدرت مطلقه و استقرار قانون گرایی شکل گرفتند با این حال ضعف ظرفیت اجرایی فشارهای داخلی و خارجی و تضادهای اجتماعی موجب شد که این دستاوردها شکننده باقی بمانند در ادامه با قدرت گیری رضاخان و تاسیس حکومت پهلوی اول، تمرکز بر دولت سازی و نوسازی نهادی موجب تقویت کارآمدی اجرایی و انسجام ساختاری گردید؛ اما در فقدان مشارکت سیاسی واقعی مشروعیت سیاسی و اجتماعی آن محدود ماند یافته های پژوهش نشان می دهند که توسعه سیاسی در این دوره نه خطی و یک سویه بلکه فرآیندی دیالکتیکی و متناقض بوده است که پیشرفت های نهادی و بازتولید استبداد همزمان رخ داده اند این بررسی نشان می دهد که توسعه سیاسی پایدار در ایران تنها در پرتو تعامل متوازن میان دولت و جامعه، تقویت نهادهای مدنی و پذیرش اصلاحات اجتماعی سیاسی می تواند تحقق یابد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عظیم متین

دانشجوی دوره دکتری علوم سیاسی مسائل، ایران دانشگاه علامه طباطبائی تهران

مصطفی کواکبیان

دانشیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

متین، عظیم و کواکبیان، مصطفی،1404،دیالکتیک توسعه سیاسی و دولت سازی در ایران (۱۲۸۵-۱۳۲۰ ه.ش)،چهارمین کنگره بین المللی دانشجویان حقوق، علوم سیاسی و علوم اجتماعی،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی دانشجویان حقوق، علوم سیاسی و علوم اجتماعی29 آبان 1404 · تهران