بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر یادگیری دانش آموزان

چکیده مقاله

ظهور و گسترش سریع هوش مصنوعی در سال های اخیر، چشم انداز نظام های آموزشی و شیوه های یاددهی یادگیری را با تحولات بنیادینی مواجه ساخته است هوش مصنوعی با قابلیت هایی همچون تحلیل داده های یادگیری، ارائه بازخورد فوری، تولید محتوای آموزشی، شخصی سازی مسیر یادگیری، شناسایی نقاط قوت و ضعف دانش آموزان، ایجاد محیط های تعاملی و پشتیبانی از یادگیری خودتنظیم، ظرفیت آن را دارد که تجربه یادگیری را از یک فرآیند یکسان و نسبتا خطی به فرآیندی انعطاف پذیر، فردمحور و داده محور تبدیل کند در عین حال، استفاده گسترده و بدون برنامه ریزی از این فناوری می تواند چالش هایی نظیر وابستگی یادگیرنده، کاهش تلاش شناختی، تقلب آموزشی، کاهش تعامل انسانی، انتشار اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی و تشدید شکاف دیجیتال را به همراه داشته باشد ازاین رو، بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر یادگیری دانش آموزان نیازمند نگاهی متوازن است که هم فرصت های آموزشی و هم محدودیت های تربیتی، اخلاقی و اجتماعی آن را مورد توجه قرار دهد پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر یادگیری دانش آموزان انجام شده است روش پژوهش، مروری تحلیلی بوده و برای دستیابی به هدف پژوهش، مطالعات فارسی، مقالات علمی، اسناد آموزشی و منابع مرتبط با هوش مصنوعی، فناوری آموزشی، یادگیری شخصی سازی شده، یادگیری خودتنظیم، ارزشیابی هوشمند و آموزش دانش آموزان بررسی و تحلیل شده اند یافته های مطالعات داخلی نشان می دهد که کاربرد هدفمند فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی می تواند برخی ابعاد یادگیری دانش آموزان را بهبود بخشد برای نمونه، پژوهشی درباره تاثیر اپلیکیشن های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی بر دانش آموزان پایه دوم دبستان، افزایش معنادار شاخص های هوشمندسازی و یادگیری چندبعدی را گزارش کرده است همچنین پژوهش های داخلی درباره یادگیری خودتنظیم، آموزش ابتدایی و مدرسه آینده، بر ظرفیت هوش مصنوعی برای شخصی سازی، افزایش تعامل، ارائه بازخورد و پشتیبانی از فرآیند یادگیری تاکید دارند بر اساس تحلیل منابع، نخستین اثر مهم هوش مصنوعی بر یادگیری، شخصی سازی فرآیند آموزش است سامانه های هوشمند می توانند با تحلیل عملکرد دانش آموز، محتوای متناسب با سطح دانش، سرعت یادگیری و نیازهای فردی او ارائه کنند دومین اثر، افزایش سرعت و کیفیت بازخورد است دانش آموز می تواند در بسیاری از محیط های هوشمند، بلافاصله پس از پاسخ دادن، بازخورد دریافت کند و خطاهای خود را اصلاح نماید سومین اثر، افزایش دسترسی به منابع و توضیحات آموزشی است ابزارهای هوش مصنوعی می توانند یک مفهوم را با روش ها و مثال های متفاوت توضیح دهند و به دانش آموز اجازه دهند تا متناسب با سبک یادگیری خود از محتوای آموزشی استفاده کند از سوی دیگر، هوش مصنوعی می تواند زمینه تقویت یادگیری خودتنظیم را فراهم کند؛ زیرا دانش آموز می تواند اهداف یادگیری خود را مشخص کند، عملکردش را بررسی نماید و بر اساس بازخورد دریافتی مسیر مطالعه را اصلاح کند با این حال، تحقق چنین اثری به میزان سواد هوش مصنوعی دانش آموز، کیفیت طراحی آموزشی و نظارت معلم وابسته است استفاده منفعلانه از هوش مصنوعی، به ویژه زمانی که دانش آموز پاسخ آماده را بدون تحلیل و تلاش شناختی دریافت کند، ممکن است نتیجه ای معکوس داشته باشد نتایج پژوهش نشان می دهد که نقش معلم در محیط آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی نه تنها کاهش نمی یابد، بلکه از انتقال دهنده صرف اطلاعات به طراح، هدایتگر، ناظر و تسهیلگر یادگیری تغییر می کند بنابراین، استفاده موثر از هوش مصنوعی مستلزم توانمندسازی معلمان، تدوین سیاست های روشن، آموزش سواد هوش مصنوعی به دانش آموزان، حفظ نقش تعامل انسانی و توجه جدی به اخلاق و حریم خصوصی است در مجموع، می توان نتیجه گرفت که هوش مصنوعی ذاتا نه موجب بهبود یادگیری و نه عامل تضعیف آن است؛ بلکه اثر آن به شیوه طراحی، نوع استفاده، میزان نظارت انسانی، سطح آمادگی معلم و دانش آموز و کیفیت محیط آموزشی بستگی دارد استفاده هدفمند و انسان محور از هوش مصنوعی می تواند یادگیری را شخصی تر، تعاملی تر، انعطاف پذیرتر و مبتنی بر بازخورد کند، در حالی که استفاده افراطی و بدون چارچوب می تواند استقلال فکری، خلاقیت و تلاش شناختی دانش آموز را تهدید نماید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

پریسا حاجی زاده زندوانی

کارشناسی علوم تربیتی از دانشگاه پیام نور واحد نایین

زهرا خانجانی

کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی از دانشگاه آزاد اراک

عاطفه السادات امیری

کارشناسی روانشناسی از دانشگاه آزاد نائین

فرزانه مومنی

کارشناسی مشاوره و راهنمایی از دانشگاه پیام نور

�اجی زاده زندوانی، پریسا و خانجانی، زهرا و امیری، عاطفه السادات و مومنی، فرزانه،1405،بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر یادگیری دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر