بررسی تاثیر مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران با تاکید بر حقوق تطبیقی

چکیده مقاله

با ورود فناوری هوش مصنوعی AI به حوزه های حساس نظیر سلامت، حمل ونقل و تصمیم سازی مالی، ظهور خسارات غیرقابل پیش بینی ناشی از رفتارهای خودگردان Autonomous سیستم های الگوریتمی، قواعد سنتی مسئولیت مدنی را با چالشی بنیادین مواجه کرده است مسئله اصلی این پژوهش، عدم کفایت پارادایم های کلاسیک «تقصیر» Fault based در مواجهه با پدیده «جعبه سیاه» Black Box و عدم امکان اثبات رابطه علیت میان خطای انسانی و خروجی سیستم است این مطالعه با استفاده از روش تطبیقی، رویکردهای نظام های حقوقی اتحادیه اروپا به ویژه در پرتو AI Act ، ایالات متحده و تجارب حقوقی نوین در آسیا را مورد واکاوی قرار می دهد یافته های پژوهش نشان می دهد که حرکت از «مسئولیت مبتنی بر تقصیر» به سمت «مسئولیت بدون تقصیر» Strict Liability و ایجاد رژیم های بیمه ای اختصاصی، کارآمدترین راهکار برای مدیریت ریسک هوش مصنوعی است در حقوق ایران، علی رغم وجود مبانی غنی فقهی نظیر «ضمان» و «مسئولیت مالک بر اشیاء»، به دلیل ابهام در تعیین فاعل زیان و پیچیدگی زنجیره تامین الگوریتم، خلاهای قانونی مبرهنی مشاهده می شود پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که ایران با اقتباس از الگوهای «توزیع مسئولیت» Shared Liability و تدوین چارچوبی برای «شفافیت الگوریتمی»، می تواند به سمت یک نظام پاسخگویی Accountability نوین حرکت کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

اشرف یحیی نژاد کلشتری

لیسانس ریاضی کاربرد در کامپیوتر

محترم توکلی جیر سرایی

فوق دیپلم آموزش ابتدایی، دانشگاه آزاد آستانه اشرفیه

لطیفه کریم زائی

دانشجوی کارشناسی ارشد رشته فقه و حقوق، دانشگاه واحد میبد، ایران

فیروزه نجفیان

لیسانس الهیات

مرضیه برنجی توچایی

لیسانس ریاضی

کریم زائی، لطیفه،1405،بررسی تاثیر مسئولیت مدنی ناشی از هوش مصنوعی در حقوق ایران با تاکید بر حقوق تطبیقی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر