واکاوی عوامل روان شناختی موثر بر تصمیم به فرزندآوری در زوجین نابارور تحت درمان (بررسی نقش خودکارآمدی)

چکیده مقاله

ناباروری یکی از آسیب زاترین و فشارزاترین تجارب زندگی زوجین در سراسر جهان است فراتر از جنبه پزشکی، ناباروری با بحران هویت، احساس شرم و گناه، طرد اجتماعی، مشکلات زناشویی و انگ شدید فرهنگی همراه است در این میان، تصمیم به «ادامه درمان» یا «کناره گیری از درمان» یکی از مهم ترین و دشوارترین انتخاب هایی است که زوجین نابارور با آن مواجه می شوند درمان های کمک باروری ART مانند IVF و ICSI اگرچه امیدبخش هستند، اما هزینه های مالی سنگین، عوارض جسمی و روانی، میزان موفقیت محدود اغلب ۲۰ تا ۴۰ درصد در هر سیکل ، و خطر شکست مکرر را به همراه دارند شواهد نشان می دهد که حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد زوجین پس از یک یا دو سیکل ناموفق، درمان را رها می کنند، حتی پیش از آنکه از نظر پزشکی شانسی برای موفقیت نداشته باشند این مقاله با هدف واکاوی عوامل روانشناختی موثر بر تصمیم به ادامه یا توقف درمان ناباروری، با تاکید ویژه بر نقش «خودکارآمدی» Self Efficacy به عنوان یک متغیر کلیدی و قابل ارتقا، تدوین شده است خودکارآمدی در این زمینه به باور زوج به توانایی خود برای تحمل فرآیند درمان تزریقات، معاینات، عوارض ، مدیریت عواطف منفی اضطراب، افسردگی، ناامیدی ، و حفظ انسجام زناشویی در طول مسیر تعریف می شود مقاله با مرور مبانی نظری از جمله نظریه شناخت اجتماعی بندورا، مدل باورهای بهداشتی HBM ، نظریه استرس مقابله لازاروس و فولکمن، و مدل تصمیم گیری مبتنی بر تنظیم هیجان، چارچوبی یکپارچه ارائه می دهد سپس یافته های تجربی از مطالعات داخلی و خارجی از جمله ایران، آمریکا، اسرائیل، آلمان و استرالیا مرور می شود و نشان داده می شود که خودکارآمدی بالا با افزایش تاب آوری، کاهش قصد ترک درمان، و بهبود کیفیت زندگی مرتبط است در مقابل، اضطراب، افسردگی، نشخوار فکری، شرم درونی شده، و عدم حمایت همسر از قوی ترین موانع روانشناختی ادامه درمان هستند مقاله همچنین نقش متغیرهای تعدیل گر مانند حمایت اجتماعی، وضعیت اقتصادی، و تجربه سقط یا شکست قبلی را بررسی می کند در ادامه، یک مدل مفهومی از مسیرهای تاثیر خودکارآمدی بر تصمیم به درمان ارائه می شود که شامل میانجیگری استرس ادراک شده، امیدواری، و پشیمانی پیش بینی شده است در نهایت، مقاله راهکارهای عملی برای افزایش خودکارآمدی زوجین نابارور در بافتار فرهنگی مذهبی ایران ارائه می دهد: از جمله مداخلات شناختی رفتاری گروهی، بازسازی شناختی باورهای ناکارآمد درباره ناباروری، آموزش مهارت های حل مسئله و مقابله، و طراحی برنامه های روان آموزشی برای همسران نتیجه نهایی آنکه توجه به خودکارآمدی نه به عنوان یک ویژگی شخصیتی ثابت، بلکه به عنوان یک حالت روانشناختی قابل ارتقا، می تواند مسیر درمان ناباروری را از یک «طاقت فرسای بی امید» به یک «سفر مشترک قابل مدیریت» تبدیل کند و از ترک زودهنگام درمان جلوگیری نماید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سحر فدائی

دانشجو کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی،دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی،پردیس بنت الهدی صدر فردوس،ایران

سعیده حسین عموئی

دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده

سارا قربانپور

دانشجو کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی،دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی،پردیس بنت الهدی صدر فردوس،ایران

ملیحه اوجادی

دانشجو کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی،دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی،پردیس بنت الهدی صدر فردوس،ایران

مرضیه اسکندری

دانشجو کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی،دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی،پردیس بنت الهدی صدر فردوس،ایران

�سین عموئی، سعیده،1405،واکاوی عوامل روان شناختی موثر بر تصمیم به فرزندآوری در زوجین نابارور تحت درمان (بررسی نقش خودکارآمدی)،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر