بررسی فرآیند تحول مفهوم مرگ و اضطراب وجودی در کودکان بر اساس الگوهای ارتباطی خانواده

چکیده مقاله

درک مفهوم مرگ یکی از پیچیده ترین مفاهیم تحولی در دوران کودکی است که علاوه بر ابعاد شناختی، با تجربه های هیجانی عمیق مانند اضطراب وجودی نیز پیوند دارد کودکان به تدریج و هم زمان با رشد شناختی خود به مولفه هایی مانند بازگشت ناپذیری، توقف کارکردهای زیستی و عمومیت مرگ پی می برند با این حال، نحوه مواجهه کودک با این مفهوم صرفا به سطح رشد شناختی محدود نمی شود و کیفیت تعاملات خانوادگی و شیوه گفت وگوی والدین با کودک نقش مهمی در شکل گیری معنای مرگ و تنظیم اضطراب وجودی ایفا می کند از این رو، بررسی هم زمان درک مرگ، اضطراب وجودی و الگوهای ارتباطی خانواده می تواند درک عمیق تری از تجربه ذهنی کودک در مواجهه با مرگ فراهم سازد پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، کیفی با رویکرد مطالعه اسنادی است داده های پژوهش از طریق بررسی نظام مند منابع علمی شامل کتاب ها، مقالات پژوهشی و مطالعات نظری مرتبط با درک مفهوم مرگ در کودکان، اضطراب وجودی و الگوهای ارتباطی خانواده گردآوری شد سپس محتوای منابع منتخب با استفاده از تحلیل مفهومی و تطبیقی مورد بررسی قرار گرفت و مفاهیم کلیدی و روابط نظری میان متغیرهای پژوهش استخراج و تبیین گردید تحلیل منابع نشان داد که درک مفهوم مرگ در کودکان فرایندی تدریجی و چندبعدی است که علاوه بر رشد شناختی، تحت تاثیر عوامل هیجانی و ارتباطی قرار دارد هرچه کودک به فهم واقع گرایانه تری از مرگ دست می یابد، در صورت نبود حمایت هیجانی مناسب احتمال تجربه اضطراب وجودی افزایش می یابد همچنین نتایج نشان داد که الگوهای ارتباطی خانواده، به ویژه میزان گفتگومحوری و شیوه پاسخ گویی والدین به پرسش های کودک درباره مرگ، نقش مهمی در شکل گیری معنای مرگ و کاهش یا تشدید اضطراب وجودی ایفا می کنند بر اساس یافته های این پژوهش، درک مفهوم مرگ در کودکان حاصل تعامل میان سه بعد شناختی، هیجانی و ارتباطی است خانواده به عنوان مهم ترین بستر ارتباطی کودک می تواند از طریق گفت وگوی صادقانه، همدلانه و متناسب با سطح رشد کودک، به شکل گیری درک واقع گرایانه از مرگ و کاهش اضطراب وجودی کمک کند در مقابل، اجتناب از گفت وگو یا ارائه توضیحات مبهم ممکن است موجب سردرگمی شناختی و افزایش اضطراب در کودکان شود بنابراین توجه به کیفیت ارتباط والدین با کودک در مواجهه با موضوع مرگ، می تواند نقش مهمی در سلامت روانی و رشد هیجانی کودکان داشته باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

پریسا امیری

فرهنگی آموزش و پرورش

نسترن گل بهار

دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی کودک و نوجوان دانشگاه تبریز

معصومه روشنایی

فرهنگی آموزش و پرورش

گل بهار، نسترن،1405،بررسی فرآیند تحول مفهوم مرگ و اضطراب وجودی در کودکان بر اساس الگوهای ارتباطی خانواده،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر