چالش های تربیت دانش آموزان خلاق در مدارس ایران

چکیده مقاله

خلاقیت به عنوان یکی از مهم ترین شایستگی های قرن بیست ویکم، نقشی تعیین کننده در رشد فردی، اجتماعی و اقتصادی جوامع ایفا می کند و نظام های آموزشی کارآمد، پرورش تفکر خلاق را در کانون اهداف خود قرار داده اند در این میان، مدارس ایران نیز به عنوان نهادهای اصلی جامعه پذیری و تربیت نسل آینده، با ضرورت توجه جدی به تربیت دانش آموزان خلاق مواجه اند با این حال، شواهد و پژوهش های آموزشی نشان می دهد که فرآیند پرورش خلاقیت در مدارس ایران با چالش های متعددی روبه روست که ریشه در ساختارها، برنامه های درسی، شیوه های آموزشی، نگرش ها و شرایط فرهنگی و اجتماعی دارد یکی از مهم ترین چالش ها، غلبه رویکردهای سنتی و حافظه محور بر نظام آموزشی است تاکید بیش از حد بر انتقال محفوظات، آزمون های استاندارد و ارزشیابی های کمی، فرصت تفکر واگرا، حل مسئله و تجربه ورزی خلاقانه را از دانش آموزان سلب می کند در چنین فضایی، دانش آموزان بیشتر به بازتولید پاسخ های از پیش تعیین شده تشویق می شوند تا ارائه ایده های نو و متفاوت این مسئله به تدریج باعث کاهش انگیزه، اعتمادبه نفس و جسارت فکری آنان می شود چالش دیگر، محدودیت های برنامه درسی و محتوای آموزشی است برنامه های درسی اغلب انعطاف پذیری لازم برای توجه به علایق، استعدادها و تفاوت های فردی دانش آموزان را ندارند و کمتر به فعالیت های پروژه محور، بین رشته ای و مسئله محور توجه می شود همچنین، تراکم بالای محتوا و فشار زمانی برای اتمام کتاب های درسی، امکان پرداختن به فعالیت های خلاقانه را برای معلمان محدود می سازد نقش معلم نیز در این میان بسیار کلیدی است کمبود آموزش های تخصصی در زمینه روش های تدریس خلاق، ضعف در توانمندسازی حرفه ای معلمان و نگرش های محافظه کارانه نسبت به نوآوری آموزشی، از جمله موانعی است که مانع از تحقق آموزش خلاق می شود برخی معلمان به دلیل ترس از بی نظمی کلاس، افت تحصیلی دانش آموزان در آزمون ها یا فشارهای اداری، تمایل کمتری به استفاده از روش های نوین و خلاقانه دارند عوامل محیطی و ساختاری مدرسه نیز بر این روند تاثیرگذارند کلاس های پرجمعیت، کمبود امکانات و فضاهای آموزشی مناسب، نبود کارگاه ها و محیط های یادگیری متنوع و همچنین نظام مدیریتی متمرکز، زمینه بروز و رشد خلاقیت را محدود می کند افزون بر این، نگرش خانواده ها و جامعه که غالبا موفقیت تحصیلی را در نمره و قبولی در آزمون های رقابتی خلاصه می کنند، فشار مضاعفی بر مدارس وارد می سازد و خلاقیت را به حاشیه می راند در مجموع، تربیت دانش آموزان خلاق در مدارس ایران نیازمند نگاهی جامع و اصلاحات هماهنگ در سطوح مختلف نظام آموزشی است؛ از بازنگری در اهداف و برنامه های درسی گرفته تا توانمندسازی معلمان، اصلاح شیوه های ارزشیابی، بهبود شرایط محیطی مدارس و تغییر نگرش های فرهنگی نسبت به مفهوم یادگیری و موفقیت توجه به این چالش ها و تلاش برای رفع آن ها می تواند زمینه ساز پرورش نسلی خلاق، پویا و توانمند برای مواجهه با مسائل پیچیده دنیای امروز باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

معصومه جودی کردکندی

دبیر فیزیک

محمود صیادی

دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی

حسین ایران منش

دبیر ریاضی

عبدالروف اربابی

آموزگار

حسین شاکری سلیمانلو

معاون اجرایی

�یادی، محمود و ایران منش، حسین و اربابی، عبدالروف و شاکری سلیمانلو، حسین،1404،چالش های تربیت دانش آموزان خلاق در مدارس ایران،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر