بررسی عوامل موثر بر گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان و راهکارهای آن

چکیده مقاله

گوشه گیری اجتماعی در میان دانش آموزان یکی از مسائل مهم تربیتی و روان شناختی است که می تواند پیامدهای عمیقی بر رشد فردی، اجتماعی و تحصیلی آنان برجای گذارد مدرسه به عنوان یکی از نخستین نهادهای اجتماعی سازی کودکان، نقشی بنیادین در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی آنان ایفا می کند در این محیط، دانش آموزان علاوه بر یادگیری مهارت های علمی، فرصت می یابند تا مهارت های ارتباطی، همکاری گروهی، اعتماد به نفس و تعامل سازنده با دیگران را نیز تجربه کنند با این حال، گروهی از دانش آموزان به دلایل گوناگون از برقراری روابط اجتماعی موثر خودداری کرده و به سوی انزوا و گوشه گیری گرایش پیدا می کنند این وضعیت اگر مورد توجه قرار نگیرد، می تواند منجر به کاهش انگیزه تحصیلی، ضعف در اعتماد به نفس، مشکلات عاطفی و حتی آسیب های جدی تر روانی و اجتماعی در آینده شود پدیده گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه ای و اجتماعی شکل می گیرد ویژگی های شخصیتی، سطح عزت نفس، اضطراب های درونی و تجربیات منفی گذشته می تواند نقش تعیین کننده ای در این روند داشته باشد از سوی دیگر، سبک های فرزندپروری والدین، روابط خانوادگی، وجود تعارض یا کمبود محبت در محیط خانه، و همچنین میزان حمایت والدین از فرزندانشان از مهم ترین عوامل خانوادگی موثر بر این مسئله محسوب می شوند مدرسه نیز به عنوان دومین کانون مهم اجتماعی دانش آموزان، در صورتی که از فضای خشک، غیرصمیمی و فاقد تعاملات مثبت برخوردار باشد، می تواند بر شدت این مشکل بیفزاید نظام آموزشی اگر صرفا بر جنبه های شناختی و نمره محور تاکید داشته باشد و به ابعاد هیجانی، اجتماعی و نیازهای روانی دانش آموزان بی توجه بماند، بستر مناسبی برای انزوای اجتماعی فراهم می سازد افزون بر این، شرایط اجتماعی و فرهنگی جامعه، فشارهای همسالان، تبعیض ها و حتی تاثیر رسانه ها و فضای مجازی نیز می توانند بر شکل گیری یا تشدید گوشه گیری دانش آموزان اثرگذار باشند بی توجهی به این پدیده نه تنها بر موفقیت تحصیلی و بهزیستی روانی دانش آموزان تاثیر منفی دارد، بلکه در بلندمدت می تواند مانعی در مسیر شکوفایی استعدادها و ایفای نقش سازنده آنان در جامعه باشد فردی که از همان سال های کودکی یا نوجوانی دچار انزوا و کم رویی شدید است، به احتمال زیاد در بزرگسالی نیز با مشکلاتی همچون ضعف در برقراری روابط اجتماعی، ناتوانی در ورود به بازار کار، و دشواری در ایفای نقش های خانوادگی و اجتماعی مواجه خواهد شد بنابراین پرداختن به موضوع گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان نه یک دغدغه فرعی، بلکه ضرورتی اساسی در فرآیند تعلیم و تربیت است در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی عوامل موثر بر گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان و راهکارهای آن پرداخته شود نتایج به دست آمده حاکی از آن است که گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان پدیده ای چندبعدی است که تحت تاثیر عوامل فردی، خانوادگی و محیطی شکل می گیرد و پیشگیری و درمان آن نیازمند رویکردی جامع، هماهنگ و حمایتگرانه از سوی خانواده، مدرسه و نظام آموزشی است اجرای مداخلات هدفمند و ایجاد فرصت های مستمر برای تعامل اجتماعی و تقویت مهارت های فردی می تواند دانش آموز را به مشارکت فعال و رشد اجتماعی سالم هدایت کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهشید مالمیر

معاون پرورشی ؛ اداره آموزش و پرورش شهرستان تویسرکان

مالمیر، مهشید،1404،بررسی عوامل موثر بر گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان و راهکارهای آن،اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین،اهواز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین15 مهر 1404 · اهواز