بررسی تاثیرات فضای مجازی بر هویت یابی، تمرکز ذهنی و عملکرد آموزشی دانش آموزان

چکیده مقاله

ظهور اینترنت، شبکه های اجتماعی، تلفن های هوشمند و انواع بسترهای دیجیتال، موجب شکل گیری فضایی نوین با عنوان «فضای مجازی» شده که امروزه به بخش جدایی ناپذیر زندگی انسان ها، به ویژه نسل نوجوان و دانش آموز تبدیل شده است فضای مجازی دیگر صرفا ابزاری برای سرگرمی یا تبادل اطلاعات نیست، بلکه محیطی گسترده برای تعاملات اجتماعی، یادگیری، هویت سازی، شکل گیری نگرش ها و حتی بازتعریف سبک زندگی افراد محسوب می شود در این میان، دانش آموزان به دلیل قرار داشتن در دوره حساس رشد شخصیتی، شناختی و اجتماعی، بیش از سایر گروه ها تحت تاثیر پیامدهای مثبت و منفی این فضا قرار دارند تحولات گسترده ناشی از فناوری های نوین، ساختارهای سنتی آموزش و پرورش را نیز دستخوش تغییر کرده است امروزه دانش آموزان بخش قابل توجهی از زمان روزانه خود را در محیط های مجازی سپری می کنند؛ محیط هایی که سرشار از اطلاعات، تصاویر، الگوهای رفتاری و ارتباطات متنوع هستند این فضاها از یک سو می توانند فرصت های بی نظیری برای یادگیری، افزایش آگاهی، تقویت مهارت های ارتباطی و دسترسی سریع به منابع علمی فراهم آورند و از سوی دیگر، در صورت استفاده نادرست یا افراطی، می توانند زمینه ساز آسیب های روانی، اجتماعی و آموزشی شوند بنابراین بررسی آثار فضای مجازی بر ابعاد مختلف زندگی دانش آموزان، به یکی از موضوعات مهم و ضروری در حوزه علوم تربیتی، روان شناسی و جامعه شناسی تبدیل شده است یکی از مهم ترین حوزه هایی که فضای مجازی بر آن تاثیر می گذارد، مسئله «هویت یابی» نوجوانان و دانش آموزان است دوره نوجوانی، مرحله ای حساس در فرآیند شکل گیری هویت فردی و اجتماعی به شمار می رود نوجوان در این دوره تلاش می کند تا به پرسش هایی اساسی درباره خود، ارزش ها، باورها، علایق و جایگاه اجتماعی خویش پاسخ دهد در گذشته، خانواده، مدرسه، دوستان و محیط اجتماعی واقعی، مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر هویت نوجوان بودند؛ اما امروزه فضای مجازی به یکی از اصلی ترین منابع الگوسازی و هویت سازی تبدیل شده است دانش آموزان در شبکه های اجتماعی با فرهنگ ها، سبک های زندگی، ارزش ها و شخصیت های متنوعی روبه رو می شوند که این مواجهه می تواند هم در تقویت اعتمادبه نفس و رشد اجتماعی آنان موثر باشد و هم موجب سردرگمی هویتی، تقلیدهای ناسالم، بحران شخصیت و فاصله گرفتن از ارزش های فرهنگی و خانوادگی گردد در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش و تاثیرات مدرسه و خانواده در بروز پرخاشگری و خشونت کلامی دانش آموزان در محیط مدرسه پرداخته شود نتایج به دست آمده حاکی از آن است که فضای مجازی پدیده ای دوگانه است که می تواند هم موجب ارتقای یادگیری، گسترش ارتباطات و رشد فردی دانش آموزان شود و هم در صورت استفاده نادرست، زمینه ساز افت تحصیلی، کاهش تمرکز، بحران هویت و مشکلات روانی و اجتماعی گردد بنابراین مدیریت آگاهانه و استفاده متعادل از این فضا برای بهره مندی از مزایا و کاهش آسیب های آن ضروری است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

معصومه علیزاده

نویسنده اول

�لی زاده، معصومه،1404،بررسی تاثیرات فضای مجازی بر هویت یابی، تمرکز ذهنی و عملکرد آموزشی دانش آموزان،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404