مبانی فلسفی مواجهه با هوش مصنوعی از منظر حکمت متعالیه

چکیده مقاله

مقاله حاضر با عنوان «مبانی فلسفی مواجهه با هوش مصنوعی از منظر حکمت متعالیه»، به بررسی رهیافتی فلسفی مبتنی بر نظام حکمت متعالیه ملاصدرا در مواجهه با پدیده نوظهور هوش مصنوعی می پردازد با طرح این پرسش اصلی که چگونه می توان با تکیه بر اصول بنیادین حکمت متعالیه، مبانی نظری برای فهم، ارزیابی و تنظیم رابطه انسان با فناوری هوش مصنوعی فراهم آورد، پژوهش تلاش می کند تا با روش تحلیل فلسفی و استنتاج منطقی، چارچوبی مفهومی ارائه دهد در این راستا، مقاله ابتدا به تبیین ماهیت هوش مصنوعی و چالش های فلسفی ناشی از آن مانند مسئله آگاهی، عاملیت، اخلاق و تعریف هوش می پردازد سپس با مرور مختصر اصول کلیدی حکمت متعالیه مانند اصالت وجود، تشکیک در وجود، حرکت جوهری، اتحاد عاقل و معقول و مراتب علم و ادراک، امکان تطبیق این اصول با مسائل هوش مصنوعی را می سنجد نتیجه اصلی پژوهش نشان می دهد که نگاه صدرایی با تاکید بر تمایز بنیادین بین وجود مجرد عقلی و نفسانی و وجود مادی، و نیز با طرح نظریه «علم حصولی» و «علم حضوری»، هوش مصنوعی را در بهترین حالت، به عنوان موجودی در مرتبه عقل بالملکه یا عقل هیولانی و فاقد وجود مجرد، آگاهی حضوری و سیر جوهری نفس انسانی قابل تحلیل می داند از این منظر، هوش مصنوعی هرچند در شبیه سازی یا گسترش قوه عاقله در بعد حصولی و ابزاری کارآمد است، اما فاقد حیات حقیقی، اختیار وجودی و ادراک حضوری است بنابراین، مواجهه با آن باید بر اساس نگاه ابزاری و خدمت به تعالی انسان، با احتیاط اخلاقی و در چارچوب حفظ کرامت و مسئولیت پذیری انسانی صورت پذیرد در پایان، مقاله با استنتاج از این مبانی، لوازم عملی چنین نگاهی را در حوزه هایی مانند اخلاق هوش مصنوعی، رابطه انسان و ماشین، و محدودیت های مدلسازی هوش انسانی اشاره کرده، حکمت متعالیه را به عنوان منظری غنی برای تدوین مبانی فلسفی بومی در عصر فناوری های پیشرفته معرفی می کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

نیره حکیم زاده اصل

نویسنده اول

محمد شماعی

نویسنده دوم

�کیم زاده اصل، نیره و شماعی، محمد،1404،مبانی فلسفی مواجهه با هوش مصنوعی از منظر حکمت متعالیه،اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین،اهواز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین15 مهر 1404 · اهواز