بررسی چالش های حقوقی و فقهی «حریم خصوصی» دانش آموزان در فضای مجازی مدرسه (شبکه های اجتماعی و گروه های کلاسی)

چکیده مقاله

مقاله حاضر با هدف بررسی و تحلیل چالش های حقوقی و فقهی مرتبط با «حریم خصوصی» دانش آموزان در بستر فضای مجازی مدرسه، به ویژه در شبکه های اجتماعی و گروه های کلاسی، انجام شده است با توجه به نفوذ بی سابقه فناوری های ارتباطی در نظام آموزشی و کمرنگ شدن مرزهای میان فضای فیزیکی و دیجیتال مدرسه، حفظ حریم خصوصی دانش آموزان به یکی از دغدغه های اصلی سیاست گذاران آموزشی، حقوقی و تربیتی تبدیل شده است این مطالعه در پی آن است تا با واکاوی مبانی نظری و تطبیق آن ها با واقعیت های میدانی، راهکارهایی برای تعادل میان «نظارت آموزشی» و «حق بر حریم خصوصی» ارائه دهد روش مطالعه حاضر، توصیفی تحلیلی و به شیوه کتابخانه ای است یافته ها نشان می دهد که چالش های حقوقی عمدتا حول محور ابهام در مرزهای نظارت آموزشی و تجسس غیرمجاز، عدم شفافیت در مسئولیت پذیری پلتفرم های سوم شخص، و تفاوت ماهوی میان حریم خصوصی فیزیکی و دیجیتال پایداری داده ها می چرخد از منظر فقهی، تعارض میان «مسئولیت تربوی معلم» و «حرمت تجسس و غیبت» مطرح است؛ به طوری که نظارت مستقیم و کنترل محور در فضای مجازی، در صورتی که بدون مجوز صریح و برای کشف عیب های پنهان باشد، مصداق تجسس محسوب شده و از منظر شرعی حرام است همچنین، انتشار تصاویر یا اطلاعات شخصی دانش آموزان در گروه های کلاسی می تواند مصداق غیبت و نمیرانه تحقیر باشد که حرمت شدیدتری دارد خلا آیین نامه های رفتاری مشخص و فقدان سواد رسانه ای در میان دانش آموزان و معلمان، این چالش ها را تشدید کرده است مقاله حاضر نتیجه می گیرد که رویکردهای سنتی نظارتی و قوانین کلی، کارآمدی لازم را در مدیریت فضای مجازی مدرسه ندارند برای حل این معضلات، گذار از «نظارت مستقیم و سرکوب گرانه» به «تربیت مبتنی بر خودکنترلی و اخلاق دیجیتال» ضروری است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

خدیجه حمیدپور

۱. دانشجوی کارشناسی رشته حسابداری دانشگاه ملی مهارت دختران شیراز

ابوالفضل خانمحمدی

کارشناسی ارشد الهایت گرایش فقه و حقوق

ابوذر شفیعی

۲. دکترا استاد مدعو دانشگاه ملی مهارت الزهرا شیراز

�انمحمدی، ابوالفضل،1405،بررسی چالش های حقوقی و فقهی «حریم خصوصی» دانش آموزان در فضای مجازی مدرسه (شبکه های اجتماعی و گروه های کلاسی)،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر