بررسی و تحلیل نقش آموزش مبتنی بر همکاری در کاهش رقابت ناسالم و افزایش همدلی آموزشی

چکیده مقاله

نظام های آموزشی در دهه های اخیر با تحولات عمیق اجتماعی، فرهنگی و فناورانه روبه رو شده اند؛ تحولاتی که ماهیت یادگیری، تعاملات کلاسی و حتی تعریف موفقیت تحصیلی را دگرگون کرده است در چنین بستری، شیوه های سنتی آموزش که عمدتا بر رقابت فردی، مقایسه مستمر عملکرد دانش آموزان و برجسته سازی برتری های فردی استوار بوده اند، بیش از پیش مورد بازاندیشی قرار گرفته اند اگرچه رقابت در سطحی متعادل می تواند محرک تلاش و پیشرفت باشد، اما شکل ناسالم و افراطی آن در محیط های آموزشی اغلب به پیامدهایی چون اضطراب تحصیلی، کاهش اعتماد متقابل، تضعیف روحیه مشارکت، پنهان کاری در یادگیری و گسست روابط همدلانه میان یادگیرندگان منجر می شود در این شرایط، توجه به رویکردهای جایگزین که بتوانند ضمن حفظ انگیزش، فضای یادگیری را انسانی تر، تعاملی تر و حمایتگرانه تر سازند، به یک ضرورت تربیتی تبدیل شده است یکی از مهم ترین این رویکردها، آموزش مبتنی بر همکاری است؛ الگویی که یادگیری را نه یک فرایند صرفا فردی، بلکه فعالیتی اجتماعی و تعاملی می داند و بر ساخت مشترک دانش از طریق کار گروهی هدفمند، گفت وگو، تبادل ایده و مسئولیت پذیری جمعی تاکید می کند در این رویکرد، موفقیت هر فرد با موفقیت گروه پیوند می خورد و دانش آموزان می آموزند که پیشرفت تحصیلی می تواند حاصل هم افزایی توانایی ها، نه حذف و کنار زدن دیگران باشد آموزش مبتنی بر همکاری با تغییر ساختار تعاملات کلاسی، الگوی روابط را از «رقابت برای برتری» به «مشارکت برای رشد» سوق می دهد و بدین ترتیب زمینه کاهش رقابت ناسالم را فراهم می سازد در محیط های آموزشی رقابت محور، اغلب تاکید اصلی بر نمره، رتبه و مقایسه است این تاکید می تواند یادگیری را از یک تجربه معنادار به یک مسابقه فرسایشی تبدیل کند؛ مسابقه ای که در آن اشتباه کردن هزینه زا تلقی می شود و کمک گرفتن یا کمک کردن گاه نشانه ضعف پنداشته می شود چنین فضایی نه تنها خلاقیت و ریسک پذیری شناختی را محدود می کند، بلکه شکل گیری همدلی آموزشی را نیز با مانع روبه رو می سازد همدلی آموزشی به معنای توانایی درک وضعیت یادگیری دیگران، توجه به تفاوت های فردی، حمایت عاطفی و علمی از همکلاسی ها و تجربه یادگیری به عنوان یک فرایند مشترک است بدون وجود بسترهای تعاملی و همکاری محور، این نوع همدلی کمتر فرصت بروز و تقویت می یابد در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی و تحلیل نقش آموزش مبتنی بر همکاری در کاهش رقابت ناسالم و افزایش همدلی آموزشی پرداخته شود نتایج به دست آمده حاکی از آن است که آموزش مبتنی بر همکاری با ایجاد تعامل مثبت، همدلی، مسئولیت پذیری و حمایت متقابل میان دانش آموزان، زمینه کاهش رقابت ناسالم و ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری و اقلیم عاطفی کلاس را فراهم می کند و همزمان رشد اجتماعی، هیجانی و اخلاقی دانش آموزان را تقویت می نماید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فاطمه صغری بیرجندی

نویسنده اول

زهرا رمضانی

نویسنده دوم

�غری بیرجندی، فاطمه و رمضانی، زهرا،1404،بررسی و تحلیل نقش آموزش مبتنی بر همکاری در کاهش رقابت ناسالم و افزایش همدلی آموزشی،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404