تاثیر استفاده دانش آموزان از هوش مصنوعی بر تفکر انتقادی و خلاقیت

چکیده مقاله

امروزه فناوری هوش مصنوعی به یکی از موثرترین ابزارها در زمینه آموزش و یادگیری تبدیل شده است و تاثیر آن بر مهارت های شناختی دانش آموزان، به ویژه تفکر انتقادی و خلاقیت، اهمیت ویژه ای پیدا کرده است این پژوهش با هدف بررسی رابطه میان استفاده دانش آموزان از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و میزان توسعه مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت آنان انجام شد، چرا که در عصر حاضر توانایی تحلیل مستقل، حل مسئله و خلق ایده های نوین، به عنوان مهارت های کلیدی قرن بیست و یکم شناخته می شوند و آموزش سنتی به تنهایی قادر به تقویت این مهارت ها نیست استفاده دانش آموزان از هوش مصنوعی می تواند در دو مسیر اثرگذار باشد؛ مسیر اول استفاده هدفمند و فعال که دانش آموز را به تحلیل داده ها، ارزیابی اطلاعات و تفکر چندبعدی هدایت می کند و مسیر دوم استفاده منفعلانه که صرفا به دریافت پاسخ ها و اطلاعات آماده محدود می شود و می تواند منجر به کاهش توانایی تفکر مستقل و محدودیت خلاقیت شود در این مطالعه، نمونه شامل ۱۵۰ دانش آموز دبیرستانی بود که با استفاده از پرسشنامه های استاندارد سنجش تفکر انتقادی و خلاقیت مورد ارزیابی قرار گرفتند و داده ها با روش های آماری توصیفی و تحلیلی پردازش شدند یافته ها نشان داد که دانش آموزانی که به صورت فعال و هدفمند از ابزارهای هوش مصنوعی بهره بردند، میانگین نمره تفکر انتقادی و خلاقیت بالاتری نسبت به دانش آموزانی داشتند که استفاده منفعلانه داشتند همچنین مشخص شد که ترکیب فعالیت های هوش مصنوعی با پروژه های گروهی، حل مسئله مبتنی بر داده و تمرین های خلاقانه، بیشترین تاثیر مثبت را بر توانایی نوآوری و تحلیل انتقادی ایجاد می کند بررسی های بیشتر نشان داد که استفاده صرفا برای یافتن پاسخ های سریع، بدون تحلیل و بازاندیشی، اثر معکوس بر مهارت های شناختی داشته و می تواند مهارت های تفکر مستقل و توانایی تولید ایده های نو را کاهش دهد اهمیت این پژوهش در آن است که نه تنها نشان می دهد هوش مصنوعی می تواند به عنوان ابزاری موثر در ارتقای مهارت های شناختی عمل کند، بلکه بر نیاز به آموزش معلمان و طراحی برنامه های آموزشی مناسب برای هدایت استفاده دانش آموزان تاکید می کند این مطالعه همچنین ارتباط بین نوع و میزان استفاده از هوش مصنوعی و توسعه مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت را روشن می سازد و پیشنهاد می کند که بهره برداری حداکثری از هوش مصنوعی مستلزم راهنمایی مستمر معلمان، طراحی فعالیت های هدفمند و ایجاد فرهنگ یادگیری فعال در محیط آموزشی است نتایج به دست آمده حاکی از آن است که هوش مصنوعی می تواند نقش مکمل در فرآیند یادگیری ایفا کند و با استفاده هوشمندانه، مهارت های حل مسئله، نوآوری، تحلیل انتقادی و تفکر خلاق دانش آموزان را به طور همزمان تقویت نماید علاوه بر این، پژوهش تاکید می کند که استفاده از هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار آموزشی نه جایگزین معلم است و نه صرفا وسیله ای برای سرعت بخشیدن به یادگیری، بلکه ابزاری است که می تواند فرآیند یادگیری را تعمیق بخشد و توانایی دانش آموزان در مواجهه با مسائل پیچیده، طراحی راهکارهای نوآورانه و تحلیل انتقادی اطلاعات را ارتقا دهد بنابراین، نتایج این پژوهش می تواند به مدیران آموزشی، معلمان و طراحان برنامه های درسی کمک کند تا شیوه های موثر استفاده از هوش مصنوعی را در مدارس پیاده سازی کنند و با ایجاد چارچوب های آموزشی مناسب، همزمان با افزایش بهره وری یادگیری، مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت را نیز تقویت نمایند در نهایت، این مطالعه نشان می دهد که هوش مصنوعی، اگر به صورت هدفمند، فعال و هدایت شده مورد استفاده قرار گیرد، نه تنها ابزار کمکی در آموزش محسوب می شود، بلکه می تواند محرک اصلی توسعه مهارت های شناختی کلیدی در دانش آموزان باشد و مسیر تربیت نسل های خلاق و تحلیلگر را هموار سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عبدالله حسین پور آقائی ف آملا

نویسنده اول

مهدی شمس الدینی

نویسنده دوم

علی زید آبادی نژاد

نویسنده سوم

محمود عباسیان کاسگری

نویسنده چهارم

�سین پور آقائی ف آملا، عبدالله و ، مهدی شمس الدینی و ، علی زید آبادی نژاد و ، محمود عباسیان کاسگری،1404،تاثیر استفاده دانش آموزان از هوش مصنوعی بر تفکر انتقادی و خلاقیت،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404