نقش تجدد و تحجر در رکود تمدن اسلامی

چکیده مقاله

تمدن اسلامی که روزگاری مهد شکوفایی علمی و عقلانی بود، در سده های اخیر دچار رکودی عمیق گشته است تبیین چرایی این انحطاط نیازمند واکاوی جریان های فکری اثرگذار بر این فرآیند است از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش دو جریان «تجدد» و «تحجر» در بروز و تداوم رکود تمدن اسلامی انجام شده است این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی به شمار می رود که با روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای صورت گرفته است یافته های پژوهش نشان می دهد که جریان تحجر با انسداد باب اجتهاد و نفی کارکرد مستقل عقل، پویایی تمدنی را متوقف کرده و سنت را به کالبدی بی روح تبدیل نموده است در مقابل، جریان تجدد تقلیدی نیز با رویکردی سطحی و نفی میراث هویت بخش، منجر به گسست فرهنگی و تبدیل جامعه اسلامی به مصرف کننده ی صرف الگوهای غربی شده است نتایج حاصل از این مطالعه حاکی از آن است که تقابل و دیالکتیک تخریبی میان این دو جریان، منجر به دوقطبی سازی حاد نخبگانی و فرسایش سرمایه های فکری جامعه گشته است در نهایت، مقاله به این نتیجه می رسد که رکود تمدن اسلامی محصول گذار از عقلانیت تمدن ساز به نوعی «قشری گری سنتی» و «تعبدگرایی مدرن» است؛ لذا راه برون رفت از این وضعیت، بازگشت به عقلانیت اجتهادی و برقراری توازن میان اصالت هویتی و ضرورت های معاصر برای تاسیس تمدن نوین اسلامی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

بتول معیریان

کارشناسی ارشد ادبیات فارسی

مینا ساعی

دانشجوی کارشناسی علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران

�اعی، مینا،1405،نقش تجدد و تحجر در رکود تمدن اسلامی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر