چکیده مقاله
هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشرفته ترین فناوری های عصر حاضر، نقش فزاینده ای در حوزه آموزش و یادگیری ایفا می کند و توانایی ایجاد تغییرات اساسی در شیوه های سنتی تدریس و یادگیری را دارد، به ویژه در زمینه تقویت استقلال یادگیری و خودگردانی دانش آموزان و دانشجویان، که یکی از محورهای کلیدی در آموزش مدرن و توسعه مهارت های یادگیری مادام العمر به شمار می آید؛ استفاده از ابزارها و سامانه های هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی، مانند سیستم های آموزش تطبیقی، پلتفرم های یادگیری شخصی سازی شده، ربات های آموزشی و نرم افزارهای تحلیلی، می تواند فرآیند یادگیری را برای دانش آموزان متنوع سازی کرده و مسیر یادگیری هر فرد را بر اساس نیازها، سرعت یادگیری، نقاط قوت و ضعف او تنظیم کند، و به این ترتیب امکان مدیریت و کنترل یادگیری توسط خود فرد را افزایش دهد؛ همچنین هوش مصنوعی با ارائه بازخورد فوری و دقیق، امکان اصلاح رفتارهای یادگیری نادرست و تقویت روش های موثر یادگیری را فراهم می آورد، که این امر به افزایش انگیزه، تعهد و مشارکت فعال دانش آموزان منجر می شود و در نهایت سطح خودکارآمدی و اعتماد به نفس آنان در فرایند یادگیری را ارتقا می دهد؛ با این حال، استفاده نامطلوب یا نادرست از فناوری های هوش مصنوعی ممکن است اثر معکوس داشته باشد، به گونه ای که دانش آموزان به جای افزایش استقلال، به وابستگی بیش از حد به ابزارهای هوشمند دچار شوند و توانایی تفکر انتقادی و حل مسئله مستقل کاهش یابد، بنابراین آگاهی و آموزش صحیح دانش آموزان و معلمان در نحوه استفاده از AI برای اهداف یادگیری شخصی و خودگردان بسیار حیاتی است؛ از سوی دیگر، پژوهش های اخیر نشان می دهد که ترکیب هوش مصنوعی با روش های تدریس سنتی، مدل های یادگیری ترکیبی و فعالیت های تعاملی گروهی، می تواند ضمن حفظ استقلال یادگیری، فرصت های یادگیری اجتماعی و همکاری موثر را نیز فراهم کند؛ علاوه بر این، هوش مصنوعی می تواند با جمع آوری و تحلیل داده های آموزشی فردی و گروهی، الگوهای یادگیری هر دانش آموز را شناسایی کرده و پیشنهادهای سفارشی ارائه دهد، که این امر به معلمان امکان می دهد تمرکز خود را بر روی نیازهای خاص هر یادگیرنده بگذارند و برنامه ریزی آموزشی دقیق تری داشته باشند؛ بررسی جنبه های روان شناختی، شناختی و انگیزشی یادگیرندگان در مواجهه با فناوری هوش مصنوعی نشان می دهد که استقلال یادگیری زمانی افزایش می یابد که یادگیرندگان احساس کنترل، مسئولیت و خودمختاری در فرآیند یادگیری داشته باشند و فناوری به عنوان یک ابزار کمکی و تقویتی در کنار آنان قرار گیرد، نه به عنوان یک جایگزین کامل برای فعالیت های ذهنی و تصمیم گیری شخصی؛ بنابراین، هدف اصلی این پژوهش تحلیل و بررسی دقیق تاثیر هوش مصنوعی بر استقلال یادگیری است، با تمرکز بر جنبه های انگیزشی، رفتاری و شناختی، شناسایی ابزارها و فناوری هایی که بیشترین کمک را به خودگردانی یادگیری می کنند، و بررسی محدودیت ها و چالش های احتمالی در استفاده از AI؛ یافته های اولیه این تحقیق حاکی از آن است که بهره گیری هوشمندانه از سامانه های هوش مصنوعی می تواند موجب افزایش توانایی دانش آموزان در برنامه ریزی، نظارت، ارزیابی و بازنگری فرآیند یادگیری خود شود، به گونه ای که آنها نه تنها مهارت های فنی مرتبط با استفاده از فناوری را توسعه می دهند، بلکه مهارت های تفکر انتقادی، تصمیم گیری و حل مسئله مستقل نیز تقویت می شود؛ در نهایت، این پژوهش بر اهمیت تدوین سیاست ها و راهبردهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی تاکید دارد تا اطمینان حاصل شود که فناوری به طور موثر در جهت ارتقای استقلال یادگیری به کار گرفته می شود، و از ایجاد وابستگی و کاهش انگیزه دانش آموزان جلوگیری گردد، و همچنین زمینه های توسعه پژوهش های آینده در حوزه هوش مصنوعی و یادگیری خودگردان را مشخص می کند، تا جامعه آموزشی بتواند با آگاهی کامل و راهبردهای علمی، از مزایای هوش مصنوعی بهره مند شود و دانش آموزان را برای مواجهه با چالش های یادگیری مستقل و زندگی حرفه ای آینده آماده سازد
کلیدواژهها
نویسندگان
شیوه ارجاع
�براهیمی، سارا و ، فاطمه جهانی و ، مژگان خسروی و ، زهرا محمدی،1404،تاثیر هوش مصنوعی بر استقلال یادگیری دانش آموزان،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه
ارائهشده در
مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404