نقش مدارس ابتدایی در فرهنگ سازی و نهادینه سازی مفاهیم زیست محیطی در کودکان

چکیده مقاله

مدرسه ابتدایی یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی در شکل دهی به نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای پایدار کودکان به شمار می آید و می تواند نقش بنیادینی در فرهنگ سازی و نهادینه سازی مفاهیم زیست محیطی ایفا کند در این دوره سنی، کودکان بیش از هر زمان دیگری آمادگی یادگیری، الگوبرداری و پذیرش هنجارهای رفتاری را دارند؛ ازاین رو، آموزش های زیست محیطی اگر به صورت هدفمند، تجربه محور و متناسب با ویژگی های رشدی آنان طراحی شوند، می توانند زمینه ساز شکل گیری رفتارهای مسئولانه نسبت به طبیعت و منابع طبیعی باشند مدارس ابتدایی با بهره گیری از برنامه های درسی، فعالیت های فوق برنامه، بازی های آموزشی، داستان گویی، مشاهده مستقیم طبیعت و مشارکت در فعالیت های جمعی، می توانند مفاهیمی چون صرفه جویی در آب و انرژی، تفکیک پسماند، حفاظت از گیاهان و جانوران، کاهش آلودگی و احترام به محیط زیست را به صورت عمیق و ماندگار در ذهن کودکان تثبیت کنند فرهنگ سازی زیست محیطی در مدرسه تنها به انتقال دانش محدود نمی شود، بلکه نیازمند ایجاد نگرش مثبت، پرورش احساس مسئولیت و تبدیل آگاهی به رفتار است در این میان، معلم به عنوان الگوی رفتاری و تسهیل گر یادگیری، نقش کلیدی در جهت دهی به ادراک کودکان دارد هنگامی که آموزگار خود در گفتار و عمل، اصول حفاظت از محیط زیست را رعایت می کند، اثر تربیتی این پیام ها چند برابر می شود همچنین، محیط فیزیکی مدرسه، از جمله فضای سبز، کلاس های پاکیزه، سطل های تفکیک زباله و استفاده بهینه از منابع، می تواند خود به یک «کلاس درس زنده» تبدیل شود و مفاهیم زیست محیطی را به صورت عینی و ملموس آموزش دهد از سوی دیگر، مشارکت خانواده ها و جامعه محلی در برنامه های مدرسه، اثربخشی آموزش زیست محیطی را افزایش می دهد زمانی که پیام های آموزشی مدرسه با رفتارهای محیط زیستی در خانه و جامعه هماهنگ باشد، احتمال درونی سازی این مفاهیم در کودکان بیشتر می شود برگزاری جشنواره های محیط زیستی، اردوهای طبیعت گردی مسئولانه، اجرای طرح های دانش آموزی برای کاشت درخت، پاکسازی محیط و تولید آثار هنری با موضوع محیط زیست نیز از جمله راهکارهایی هستند که می توانند یادگیری را از سطح شناختی به سطح رفتاری و ارزشی ارتقا دهند در مجموع، مدارس ابتدایی به دلیل جایگاه محوری خود در فرآیند تربیت، ظرفیت آن را دارند که نسل آینده را با فرهنگ حفاظت از محیط زیست آشنا سازند و زمینه را برای شکل گیری شهروندانی مسئول، آگاه و متعهد نسبت به پایداری محیطی فراهم کنند بنابراین، تقویت آموزش زیست محیطی در دوره ابتدایی نه تنها یک ضرورت آموزشی، بلکه اقدامی راهبردی برای تضمین آینده ای سالم تر و پایدارتر برای جامعه است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهدی خدیر

لیسانس تربیت بدنی دانشگاه علمی کاربردی یاسوج

کژال سماعیل فقه

آموزگار

مریم جهان

لیسانس الهیات اصول فقه و مبانی حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج

پروین کاکه سور

آموزگار

�ماعیل فقه، کژال و کاکه سور، پروین،1405،نقش مدارس ابتدایی در فرهنگ سازی و نهادینه سازی مفاهیم زیست محیطی در کودکان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر