تحلیل محتوای آموزش سواد رسانه ای و فضای مجازی در کتاب های مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل محتوای کمی مولفه های آموزش سواد رسانه ای و فضای مجازی در کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول انجام شده است با توجه به نقش فزاینده رسانه ها و فضای مجازی در زندگی دانش آموزان و ضرورت تربیت شهروندان آگاه، منتقد و مسئول در زیست بوم دیجیتال، تحلیل محتوای برنامه های درسی به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای سیاست گذاری آموزشی، اهمیت ویژه ای یافته است روش پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کمی انجام شده است جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کتاب های درسی مطالعات اجتماعی پایه های هفتم، هشتم و نهم دوره متوسطه اول چاپ رسمی وزارت آموزش وپرورش در سال تحصیلی اخیر است که به روش تمام شماری مورد بررسی قرار گرفته اند ابزار گردآوری داده ها، سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته ای است که بر اساس مبانی نظری سواد رسانه ای و پیشینه پژوهش، در قالب شش مولفه اصلی شامل دسترسی و استفاده از رسانه ها، تحلیل و تفسیر پیام های رسانه ای، ارزیابی و تفکر انتقادی، تولید و مشارکت رسانه ای، اخلاق و مسئولیت پذیری رسانه ای و امنیت و ایمنی در فضای مجازی تدوین شده است واحد تحلیل در این پژوهش، متن درس ها، تصاویر، فعالیت های آموزشی، تمرین ها و پرسش های پایانی کتاب ها بوده و هرگونه اشاره صریح یا ضمنی به مولفه های سواد رسانه ای به عنوان واحد ثبت در نظر گرفته شده است روایی ابزار پژوهش از طریق روایی محتوایی و با بهره گیری از نظر خبرگان حوزه علوم تربیتی و برنامه ریزی درسی تایید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب توافق بین کدگذاران و فرمول هولستی محاسبه گردید که مقدار ۰/۸۲ را نشان داد داده های به دست آمده با استفاده از آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد و همچنین آزمون خی دو در سطح معناداری ۰/۰۵ تحلیل شدند یافته های پژوهش نشان داد که اگرچه مولفه های سواد رسانه ای در کتاب های مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول حضور دارند، اما توزیع آن ها متوازن و یکسان نیست بیشترین میزان توجه به مولفه آگاهی و استفاده صحیح از رسانه ها اختصاص یافته و کمترین میزان توجه مربوط به مولفه های تولید محتوا و تفکر انتقادی بوده است همچنین نتایج آزمون خی دو حاکی از وجود تفاوت معنادار بین پایه های تحصیلی هفتم، هشتم و نهم از نظر میزان و نوع توجه به مولفه های سواد رسانه ای و فضای مجازی است بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که محتوای کتاب های درسی نیازمند بازنگری و تقویت رویکرد مهارت محور و انتقادی در آموزش سواد رسانه ای است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مریم معصومی

نویسنده اول

معصومی، مریم،1404،تحلیل محتوای آموزش سواد رسانه ای و فضای مجازی در کتاب های مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404