چکیده مقاله
هوش مصنوعی مولد Generative AI در سالهای اخیر، بهواسطه مدلهای زبانی بزرگ و سامانههای تولید محتوا، به یکی از اثرگذارترین فناوریهای نوظهور در آموزش تبدیل شده است این فناوری با توانایی تولید متن، تمرین، نمونهمسئله، بازخورد فوری، توضیح چندسطحی و گفتوگوی تعاملی، امکان «شخصیسازی» واقعی مسیر یادگیری را در مقیاس کلاسهای پرجمعیت فراهم میکند؛ امری که اجرای آن در مدلهای آموزشی یکسانمحور دشوار است UNESCO, ۲۰۲۳ هدف این مقاله مروری تحلیلی، تبیین ظرفیتها، پیامدها و الزامات بهکارگیری هوش مصنوعی مولد برای شخصیسازی یادگیری دانشآموزان دوره متوسطه ایران است بدین منظور، ادبیات پژوهشی بینالمللی درباره هوش مصنوعی آموزشی، یادگیری شخصیسازیشده و ریسکهای اخلاقی تربیتی، بههمراه شواهد و گزارشهای منتخب در فضای پژوهشی ایران مرور و تحلیل شده است Kasneci et al , ۲۰۲۳؛ OECD, ۲۰۲۳ یافتههای تحلیلی نشان میدهد هوش مصنوعی مولد میتواند از طریق تولید محتوای سطحبندیشده، تشخیص خطاهای رایج، ارائه بازخورد آنی، پیشنهاد مسیرهای تمرین و پشتیبانی از خودتنظیمی، به افزایش انگیزش، یادگیری عمیق و کاهش شکاف یادگیری کمک کند؛ اما همزمان با مخاطراتی نظیر نقض حریم خصوصی دادههای دانشآموز، سوگیری الگوریتمی، تولید محتوای نادرست، وابستگی شناختی و تشدید شکاف دیجیتال مواجه است Floridi et al , ۲۰۱۸؛ UNESCO, ۲۰۲۳ بر اساس نتایج، پیادهسازی اثربخش در ایران نیازمند: ۱ توسعه زیرساخت و دسترسی عادلانه، ۲ تدوین چارچوب حکمرانی داده و اخلاق، ۳ توانمندسازی حرفهای معلمان و مدیران، ۴ بومیسازی محتوا و سناریوهای آموزشی مطابق برنامه درسی، و ۵ اجرای پایلوتهای کنترلشده همراه با پایش و ارزیابی مستمر است در نهایت، مقاله پیشنهاد میکند هوش مصنوعی مولد بهعنوان «یار آموزشی» در کنار معلم و نه جایگزین او، در قالب الگوهای تدریجی و مبتنی بر شواهد در مدارس متوسطه بهکار گرفته شود
کلیدواژه‌ها
نویسندگان
شیوه ارجاع
�میری، نرگس و جلائی، نیره و بادپا، منصوره و فرنیان، صغری،1404،تحلیل نقش هوش مصنوعی مولد در شخصیسازی یادگیری دانش آموزان،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404