هوش مصنوعی و ابزارهای آن در ارزیابی و شخصی سازی مسیر یادگیری دانش آموزان زیست شناسی

چکیده مقاله

در دهه های اخیر، پیشرفت های شتابان در حوزه هوش مصنوعی Artificial Intelligence موجب تحول بنیادین در نظام های آموزشی شده است یکی از مهم ترین کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش، بهره گیری از ابزارهای هوشمند برای ارزشیابی یادگیری و شخصی سازی مسیر آموزشی دانش آموزان است؛ موضوعی که در درس زیست شناسی، به دلیل ماهیت مفهومی، فرایندی و ترکیبی آن از دانش نظری، مهارت های تحلیلی و تفکر علمی، اهمیت دوچندان می یابد درس زیست شناسی نیازمند درک عمیق مفاهیم، توانایی برقراری ارتباط میان ساختار و کارکرد، تحلیل داده های علمی و به کارگیری دانش در موقعیت های جدید است؛ ازاین رو، روش های سنتی ارزشیابی که عمدتا بر آزمون های پایانی و حافظه محور تکیه دارند، پاسخگوی نیازهای یادگیری عمیق در این درس نیستند هوش مصنوعی با استفاده از ابزارهایی مانند سیستم های یادگیری تطبیقی، تحلیل یادگیری Learning Analytics ، آزمون های هوشمند، سامانه های توصیه گر آموزشی، چت بات های آموزشی و الگوریتم های یادگیری ماشین، امکان جمع آوری و تحلیل مستمر داده های یادگیری دانش آموزان را فراهم می سازد این داده ها شامل پاسخ های آزمونی، الگوهای خطا، سرعت یادگیری، سبک های شناختی و میزان تعامل دانش آموز با محتوای آموزشی است تحلیل این اطلاعات به معلمان و نظام های آموزشی کمک می کند تا ارزشیابی تکوینی دقیق تری انجام داده و بازخوردهای فوری، هدفمند و متناسب با نیازهای هر دانش آموز ارائه دهند در آموزش زیست شناسی، ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می توانند مسیر یادگیری هر دانش آموز را بر اساس سطح پیش دانسته ها، علایق، نقاط قوت و ضعف او شخصی سازی کنند برای مثال، دانش آموزی که در درک مفاهیم ژنتیک با مشکل مواجه است، می تواند محتوای چندرسانه ای، شبیه سازی های تعاملی یا تمرین های سطح بندی شده بیشتری دریافت کند، در حالی که دانش آموزان پیشرفته تر با فعالیت های پژوهش محور و مسئله محور به چالش کشیده می شوند این رویکرد نه تنها موجب افزایش انگیزش، خودتنظیمی و مشارکت فعال دانش آموزان می شود، بلکه به کاهش اضطراب آموزشی ناشی از ارزشیابی های یکسان و غیرمنعطف نیز کمک می کند از سوی دیگر، هوش مصنوعی نقش موثری در توانمندسازی معلمان زیست شناسی ایفا می کند ابزارهای هوشمند با ارائه گزارش های تحلیلی، الگوهای یادگیری کلاس و پیش بینی عملکرد آینده دانش آموزان، به معلمان امکان می دهند تصمیم های آموزشی آگاهانه تری اتخاذ کنند و مداخلات آموزشی به موقع انجام دهند با این حال، چالش هایی مانند مسائل اخلاقی، حفظ حریم خصوصی داده ها، سوگیری الگوریتم ها و نیاز به آموزش حرفه ای معلمان در استفاده موثر از این فناوری ها همچنان مطرح است در مجموع، به کارگیری هوش مصنوعی در ارزشیابی و شخصی سازی یادگیری زیست شناسی می تواند گامی موثر در جهت تحقق آموزش عادلانه، یادگیری عمیق و توسعه شایستگی های علمی دانش آموزان باشد، مشروط بر آن که این ابزارها به صورت آگاهانه، مکمل نقش معلم و در چارچوب اصول تربیتی و اخلاقی به کار گرفته شوند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علی بهمئی

نیروی شاغل در آموزش و پرورش

فاطمه ناهیدی

دبیر زیست شناسی

مجید عنایتی

نیروی شاغل در آموزش و پرورش

کیوان پیوسته

نیروی شاغل در آموزش و پرورش

هادی بهمئی

نیروی شاغل در آموزش و پرورش

ناهیدی، فاطمه،1404،هوش مصنوعی و ابزارهای آن در ارزیابی و شخصی سازی مسیر یادگیری دانش آموزان زیست شناسی،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر