واکاوی نقش مدرسه در انزوا یا مشارکت اجتماعی دانش آموزان

چکیده مقاله

مدرسه به عنوان یکی از اساسی ترین نهادهای اجتماعی، نقشی تعیین کننده در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند این نهاد نه تنها محل انتقال دانش و مهارت های شناختی است، بلکه بستری مهم برای تجربه روابط اجتماعی، یادگیری هنجارها، ارزش ها و تمرین مشارکت اجتماعی به شمار می رود با این حال، کیفیت عملکرد مدرسه می تواند به دو مسیر متفاوت منتهی شود: تقویت مشارکت اجتماعی و احساس تعلق، یا تشدید انزوا، طرد اجتماعی و کناره گیری دانش آموزان از تعاملات جمعی پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی توصیفی به واکاوی نقش مدرسه در ایجاد یا کاهش انزوای اجتماعی و نیز تقویت مشارکت اجتماعی دانش آموزان می پردازد در این چارچوب، عواملی چون فضای روانی اجتماعی مدرسه، شیوه های مدیریتی، سبک تعامل معلمان با دانش آموزان، محتوای برنامه های درسی، فرصت های مشارکت دانش آموزی و نحوه مواجهه مدرسه با تفاوت های فردی، فرهنگی و اجتماعی مورد بررسی قرار می گیرد یافته های نظری نشان می دهد مدارسی که بر رویکردهای اقتدارگرایانه، ارزشیابی صرفا رقابتی، یکسان سازی افراطی و نادیده گرفتن نیازهای عاطفی و اجتماعی دانش آموزان تکیه دارند، ناخواسته زمینه ساز احساس بیگانگی، کاهش عزت نفس اجتماعی و انزوای دانش آموزان می شوند در مقابل، مدارسی که فرهنگ گفت وگو، مشارکت، احترام متقابل و یادگیری تعاملی را ترویج می کنند، می توانند زمینه رشد مهارت های اجتماعی، مسئولیت پذیری جمعی و شهروندی فعال را فراهم آورند این مقاله همچنین نشان می دهد که مشارکت اجتماعی دانش آموزان تنها به فعالیت های فوق برنامه محدود نمی شود، بلکه در شیوه تدریس مشارکتی، شوراهای دانش آموزی، کار گروهی، حل مسئله جمعی و حتی در فضای غیررسمی مدرسه مانند زنگ های تفریح و روابط همسالان نیز متجلی است از این منظر، مدرسه می تواند با طراحی آگاهانه ساختارها و فرایندهای آموزشی، از یک نهاد صرفا آموزشی به نهادی اجتماعی تربیتی تبدیل شود که نقش موثری در پیشگیری از انزوای اجتماعی و پرورش نسلی مشارکت جو و مسئول ایفا می کند در نهایت، تاکید می شود که توجه به بعد اجتماعی تربیت، شرط اساسی برای تحقق عدالت آموزشی و سلامت روانی اجتماعی دانش آموزان است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمدمهدی انگالیان

فوق لیسانس فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی

فهیمه معرفت خسروشاهی

دبیر

لیلا خدادادی

لیسانس علوم تربیتی

جمیله نریمانی

دبیر

پریسا درخشان

لیسانس علوم تربیتی

منیره معرفت خسروشاهی

هنرآموز

معرفت خسروشاهی، فهیمه و نریمانی، جمیله و معرفت خسروشاهی، منیره،1404،واکاوی نقش مدرسه در انزوا یا مشارکت اجتماعی دانش آموزان،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر