بازتاب اندیشه های فلسفی در ادبیات کلاسیک ایران و جهان

چکیده مقاله

ادبیات کلاسیک، چه در سنت ایرانی و چه در سنت های بزرگ جهانی، همواره یکی از مهم ترین بسترهای بازتاب و تبلور اندیشه های فلسفی بوده است پیوند عمیق میان فلسفه و ادبیات از آن جا ناشی می شود که هر دو در پی پاسخ گویی به پرسش های بنیادین انسان درباره هستی، معرفت، اخلاق، مرگ، معنا و جایگاه انسان در جهان هستند در ادبیات کلاسیک ایران، آثاری چون شاهنامه فردوسی، مثنوی معنوی مولوی، بوستان و گلستان سعدی، و غزلیات حافظ، آکنده از مفاهیم فلسفی و حکمی اند که گاه در قالب تمثیل، روایت اسطوره ای، عرفان و زبان شاعرانه بیان شده اند این آثار با تکیه بر فلسفه های مشائی، اشراقی و عرفانی، به مسائلی چون جبر و اختیار، عقل و عشق، خیر و شر، حقیقت و مجاز، و نسبت انسان با امر الهی می پردازند در سوی دیگر، ادبیات کلاسیک جهان نیز بستری غنی برای انتقال و بازاندیشی مفاهیم فلسفی فراهم آورده است آثار هومر، سوفوکل، افلاطون در قالب دیالوگ های ادبی ، دانته، شکسپیر و گوته، نمونه هایی برجسته از پیوند فلسفه با روایت، تراژدی و شعر هستند برای مثال، تراژدی های یونان باستان بازتاب دهنده اندیشه های فلسفی درباره سرنوشت، اراده انسان و نظم کیهانی اند، در حالی که آثار شکسپیر تاملاتی عمیق درباره قدرت، اخلاق، هویت و تناقض های درونی انسان ارائه می دهند در کمدی الهی دانته نیز می توان تلفیقی از الهیات مسیحی، فلسفه ارسطویی و تخیل ادبی را مشاهده کرد مقایسه ادبیات کلاسیک ایران و جهان نشان می دهد که با وجود تفاوت های فرهنگی، زبانی و تاریخی، دغدغه های فلسفی مشترکی در این آثار وجود دارد پرسش از معنای زندگی، حقیقت مرگ، ماهیت عدالت و نقش عقل و احساس، در هر دو سنت به شیوه هایی متفاوت اما هم سو مطرح شده است ادبیات کلاسیک از این منظر نه تنها ابزار زیبایی شناختی، بلکه رسانه ای برای انتقال، نقد و بازآفرینی اندیشه های فلسفی بوده است این هم نشینی فلسفه و ادبیات سبب شده است که مفاهیم انتزاعی فلسفی در قالبی ملموس، ماندگار و تاثیرگذار به نسل های مختلف منتقل شوند و همچنان در گفتمان فکری انسان معاصر نقش آفرین باقی بمانند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حفصه پرتوی دابی

دبیر ادبیات

سولماز پیرزاده

دبیر ادبیات

فریده سلیمان خواه

دبیر ادبیات

مژگان منصوری

دبیر ادبیات

شمسی مفاخری

دبیر ادبیات

پیرزاده، سولماز،1404،بازتاب اندیشه های فلسفی در ادبیات کلاسیک ایران و جهان،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر