تحلیل موانع و راهکارهای ارتقای کیفیت درس تربیت بدنی در مدارس آموزش وپرورش

چکیده مقاله

درس تربیت بدنی یکی از ارکان اساسی نظام تعلیم وتربیت است که نقشی فراتر از فعالیت جسمانی صرف دارد و در ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی، عاطفی و حتی شناختی رشد دانش آموزان اثرگذار است در شرایط کنونی، که سبک زندگی کم تحرک، گسترش استفاده از فناوری، کاهش فعالیت های بدنی روزانه و افزایش آسیب های مرتبط با کم تحرکی در میان کودکان و نوجوانان به مسئله ای جدی تبدیل شده است، توجه به کیفیت درس تربیت بدنی در مدارس بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است با وجود این جایگاه مهم، شواهد نشان می دهد که درس تربیت بدنی در بسیاری از مدارس با چالش های گوناگونی مواجه است که مانع تحقق اهداف تربیتی و آموزشی آن می شود این مقاله با هدف تحلیل موانع موجود و ارائه راهکارهایی برای ارتقای کیفیت درس تربیت بدنی در مدارس آموزش وپرورش تدوین شده است موانع اثرگذار بر کیفیت درس تربیت بدنی را می توان در چند سطح بررسی کرد در سطح ساختاری، کمبود فضای ورزشی استاندارد، فرسودگی تجهیزات، محدودیت منابع مالی، تراکم بالای دانش آموزان در کلاس ها و کمبود زمان اختصاص یافته به این درس از مهم ترین مشکلات به شمار می رود در برخی مدارس، به ویژه در مناطق محروم و مدارس کوچک، فقدان سالن سرپوشیده، حیاط مناسب یا تجهیزات پایه مانند توپ، تور، تشک و وسایل آمادگی جسمانی موجب می شود که معلم نتواند برنامه آموزشی را به صورت متنوع و هدفمند اجرا کند در سطح نیروی انسانی، کمبود معلمان متخصص، عدم تناسب میان تخصص و محل خدمت، ضعف در دوره های توانمندسازی حرفه ای و استفاده محدود از روش های نوین تدریس از جمله موانعی هستند که کیفیت آموزش را کاهش می دهند همچنین در سطح نگرشی و فرهنگی، کم اهمیت تلقی شدن درس تربیت بدنی در مقایسه با دروس نظری، نگاه ابزاری به آن به عنوان زنگ استراحت، و توجه ناکافی مدیران، والدین و حتی برخی سیاست گذاران به آثار تربیتی آن، از عوامل مهم افت کیفیت محسوب می شود افزون بر این، نارسایی در برنامه درسی، نبود نظام ارزشیابی دقیق و جامع، ضعف در پیوند میان اهداف درس با نیازهای واقعی دانش آموزان، و بی توجهی به تفاوت های فردی، جنسیتی و منطقه ای نیز بر کیفیت اجرای درس اثر منفی دارد در بسیاری از موارد، ارزشیابی دانش آموزان در این درس به حضور و غیاب یا مشارکت ظاهری محدود می شود و ابعاد مهارتی، نگرشی، سلامت محور و اجتماعی به درستی سنجیده نمی شود از سوی دیگر، شرایط اقلیمی، محدودیت های فرهنگی در برخی مناطق، و تاثیرات ناشی از همه گیری ها یا بحران های اجتماعی نیز می تواند بر کیفیت اجرای برنامه های تربیت بدنی بیفزاید یا از آن بکاهد در برابر این موانع، راهکارهای متعددی قابل طرح است نخست، توسعه زیرساخت های ورزشی مدارس، بازسازی فضاهای موجود و تامین تجهیزات متناسب با دوره تحصیلی و جنسیت دانش آموزان، از الزامات اساسی ارتقای کیفیت به شمار می رود دوم، توانمندسازی معلمان تربیت بدنی از طریق آموزش های ضمن خدمت، آشنایی با روش های فعال تدریس، بهره گیری از فناوری های آموزشی و تقویت شایستگی های حرفه ای باید در اولویت قرار گیرد سوم، اصلاح نگرش مدیران، والدین و جامعه نسبت به اهمیت درس تربیت بدنی از طریق فرهنگ سازی، اطلاع رسانی علمی و برجسته سازی نقش آن در سلامت و موفقیت تحصیلی دانش آموزان ضروری است چهارم، بازنگری در برنامه درسی تربیت بدنی با رویکردی انعطاف پذیر، بومی، مهارت محور و سلامت محور می تواند زمینه اثربخشی بیشتر این درس را فراهم سازد همچنین طراحی نظام ارزشیابی چندبعدی، افزایش مشارکت دانش آموزان در انتخاب فعالیت ها، تقویت همکاری میان مدرسه، خانواده و نهادهای محلی، و توجه به عدالت آموزشی در توزیع امکانات از دیگر راهکارهای مهم محسوب می شود نتایج این تحلیل نشان می دهد که ارتقای کیفیت درس تربیت بدنی نیازمند نگاه جامع، سیاست گذاری مبتنی بر شواهد و هماهنگی میان سطوح مختلف نظام آموزشی است در مجموع، اگر موانع ساختاری، انسانی، فرهنگی و برنامه ای به صورت هم زمان مورد توجه قرار گیرد، درس تربیت بدنی می تواند نقش موثرتری در تحقق اهداف تعلیم وتربیت، ارتقای سلامت دانش آموزان و پرورش نسلی فعال، مسئول و برخوردار از سبک زندگی سالم ایفا کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فرشته کفایتیان زاده

دانشجوی دکتری مدیریت ورزشی

پرویز چرخه چی

تربیت دبیر تربیت بدنی وعلوم ورزشی دانشگاه آزاد زاهدان

صدیقه اکرمی

کارشناسی تربیت بدنی

فاطمه جانی پور کالوس

کارشناسی ارشدفیزیولوژی ورزشی

فرزاد حیدری

کارشناسی تربیت بدنی وعلوم ورزشی

چرخه چی، پرویز،1405،تحلیل موانع و راهکارهای ارتقای کیفیت درس تربیت بدنی در مدارس آموزش وپرورش،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر