دو زبانگی و عملکرد شناختی در کودکان ۲تا۷ سال

چکیده مقاله

دوزبانگی به عنوان پدیده ای رو به گسترش در جوامع معاصر، به ویژه در جوامع چند قومیتی و چندفرهنگی، توجه بسیاری از پژوهشگران حوزه های زبان شناسی، روان شناسی رشد و علوم تربیتی را به خود جلب کرده است بیالیستوک، ۲۰۰۹ یکی از مهم ترین محورهای این توجه، بررسی رابطه بین دوزبانگی و عملکرد شناختی در سال های اولیه زندگی، به ویژه در بازه سنی ۲ تا ۷ سال است که دوره شکل گیری زیربناهای اساسی زبان، تفکر و خودتنظیمی محسوب می شود کامینز، ۲۰۰۱ پژوهش های متعددی نشان داده اند که تجربه استفاده همزمان از دو زبان می تواند با پیامدهایی همچون تقویت توجه انتخابی، انعطاف پذیری شناختی، بازداری پاسخ و آگاهی فرازبانی همراه باشد بیکر، ۲۰۱۱ با این حال، نتایج همه مطالعات یکسان نیست و برخی مطالعات، تفاوت معناداری میان کودکان یک زبانه و دوزبانه در تمامی حوزه های شناختی گزارش نکرده اند سعیدی و همکاران، ۱۳۹۵ این مقاله مروری با هدف تبیین و تحلیل رابطه دوزبانگی و عملکرد شناختی در کودکان ۲ تا ۷ ساله، به بررسی مفاهیم نظری پایه، مدل های تبیینی دوزبانگی، شاخص های عملکرد شناختی، و مهم ترین یافته های پژوهشی در این زمینه می پردازد بیالیستوک، ۲۰۱۱ در ابتدا، مفاهیم دوزبانگی اولیه، هم زمان و پیاپی، و نیز انواع دوزبانگی متوازن و نامتوازن تعریف می شود و سپس، ابعاد مختلف عملکرد شناختی مانند توجه اجرایی، حافظه کاری، کنترل بازداری و انعطاف پذیری ذهنی معرفی می گردد کامینز، ۲۰۰۸ در ادامه، شواهد حاصل از پژوهش های بین المللی و داخلی بررسی می شود تا مشخص گردد که دوزبانگی در دوره پیش دبستان تا اوایل دبستان چگونه می تواند بر این ابعاد تاثیر بگذارد بیالیستوک و همکاران، ۲۰۱۰ نتایج مرور ادبیات نشان می دهد که در بسیاری از مطالعات، کودکان دوزبانه نسبت به همتایان یک زبانه خود در برخی مولفه های عملکرد اجرایی، به ویژه در حوزه های کنترل توجه، بازداری پاسخ های نامربوط و جابه جایی مجموعه پاسخ، عملکرد بهتری نشان داده اند بیکر، ۲۰۱۱ در عین حال، در برخی جنبه های واژگانی و دایره لغات در هر زبان به طور مجزا، ممکن است عملکرد آن ها از کودکان یک زبانه پایین تر باشد، هرچند وقتی مجموع دانش واژگانی در دو زبان در نظر گرفته شود، اختلاف کاهش می یابد گارسیا، ۲۰۱۳ در ادبیات پژوهشی ایران نیز شواهدی مبنی بر اثرات مثبت دوزبانگی بر مهارت های فرازبانی و حل مسئله در کودکان پیش دبستانی گزارش شده است رضایی، ۱۳۹۲ در مجموع، می توان گفت که دوزبانگی در دوره ۲ تا ۷ سالگی، در صورتی که در محیطی حمایتی و بدون فشار بیش از حد بر کودک شکل گیرد، می تواند فرصت هایی برای تقویت برخی مهارت های شناختی و اجرایی فراهم کند، هرچند این اثرات مطلق و فراگیر نیست و متغیرهایی مانند کیفیت ورودی زبانی، وضعیت اقتصادی–اجتماعی، نگرش خانواده و نوع برنامه آموزشی در شدت و جهت این پیامدها نقش تعیین کننده ای دارند کامیز، ۲۰۰۸

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

رحمان رادی

کارشناسی ارشد فیزیولوژی ورزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان

مژگان علیمحمدی

مدرس دانشگاه فرهنگیان ، رشته علوم تربیتی

مینا آبادی

دانشجو کارشناسی ، آموزش ابتدایی، واحد اروند آبادان

�لیمحمدی، مژگان و آبادی، مینا،1405،دو زبانگی و عملکرد شناختی در کودکان ۲تا۷ سال،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر