بررسی تاثیرات رسانه، فرهنگ دیجیتال و بر مفاهیم و تجربه دینی

چکیده مقاله

در دهه های اخیر، گسترش شتابان رسانه های نوین و شکل گیری فرهنگ دیجیتال، ابعاد گوناگون زندگی فردی و اجتماعی انسان را دستخوش تحولات بنیادین کرده است یکی از مهم ترین حوزه هایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تاثیر این تحولات قرار گرفته، حوزه دین، دینداری و تجربه دینی است رسانه های جمعی سنتی و به ویژه رسانه های دیجیتال نوین همچون شبکه های اجتماعی، وب سایت ها، پلتفرم های اشتراک محتوا و فضاهای مجازی تعاملی، شیوه های انتقال، فهم و بازتولید مفاهیم دینی را تغییر داده اند و شکل تازه ای از مواجهه انسان معاصر با امر قدسی را پدید آورده اند فرهنگ دیجیتال با ویژگی هایی نظیر سرعت بالای انتقال اطلاعات، دسترسی گسترده، چندصدایی، تعاملی بودن و غلبه تصویر بر متن، موجب تحول در الگوهای سنتی دینداری شده است در این فضا، مفاهیم دینی بیش از گذشته در قالب های ساده سازی شده، تصویری و گاه احساسی ارائه می شوند که می تواند هم به تعمیق تجربه دینی و هم به سطحی نگری و کاهش عمق معرفتی منجر شود از یک سو، رسانه های دیجیتال امکان دسترسی آسان تر به منابع دینی، آموزش های مذهبی، سخنرانی ها و مناسک آنلاین را فراهم کرده اند و زمینه ساز شکل گیری «دینداری دیجیتال» و تجربه های نوین معنوی شده اند؛ از سوی دیگر، کثرت منابع، تفسیرهای متنوع و گاه متعارض، می تواند باعث سردرگمی معرفتی، نسبی گرایی دینی و تضعیف مرجعیت های سنتی دینی شود تجربه دینی در بستر فرهنگ دیجیتال نیز دچار دگرگونی های قابل توجهی شده است حضور در آیین ها و مناسک مجازی، مشارکت در اجتماعات دینی آنلاین و شکل گیری هویت دینی در شبکه های اجتماعی، نشان دهنده انتقال بخشی از تجربه دینی از فضای فیزیکی به فضای مجازی است این امر، ضمن ایجاد فرصت هایی برای تقویت احساس تعلق و هویت دینی، چالش هایی همچون کاهش تجربه جمعی حضوری، فردی شدن دینداری و تبدیل دین به امری انتخابی و سلیقه ای را نیز به همراه دارد در مجموع، رسانه و فرهنگ دیجیتال نقشی دوگانه در تحول مفاهیم و تجربه دینی ایفا می کنند؛ نقشی که هم می تواند زمینه ساز بازتعریف دین در دنیای معاصر و تقویت ارتباط نسل جدید با مفاهیم دینی باشد و هم در صورت نبود سواد رسانه ای و دینی کافی، به تضعیف عمق ایمان، تحریف مفاهیم و گسست از سنت های دینی منجر شود ازاین رو، بررسی انتقادی و آگاهانه تاثیرات رسانه و فرهنگ دیجیتال بر دین، ضرورتی انکارناپذیر برای فهم وضعیت دینداری در جهان معاصر به شمار می آید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید مرتضی سجادی

فرهنگی آموزش و پرورش

سهیلا عباس قلیزاده

دبیر دین و زندگی

�باس قلیزاده، سهیلا،1404،بررسی تاثیرات رسانه، فرهنگ دیجیتال و بر مفاهیم و تجربه دینی،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر