بررسی چالش های برنامه درسی متمرکز در مدارس ایران

چکیده مقاله

برنامه درسی متمرکز یکی از ویژگی های اصلی نظام آموزشی ایران در دهه های اخیر بوده است؛ الگویی که در آن اهداف، محتوا، روش های آموزشی و شیوه های ارزشیابی به صورت یکسان و از سوی نهادهای مرکزی تعیین و به مدارس سراسر کشور ابلاغ می شود این نوع تمرکز، اگرچه با هدف ایجاد عدالت آموزشی، انسجام محتوایی و وحدت هویتی طراحی شده است، اما در عمل با چالش ها و محدودیت های متعددی مواجه شده که کارآمدی آن را در پاسخ گویی به نیازهای متنوع دانش آموزان، معلمان و شرایط بومی زیر سوال برده است از جمله مهم ترین چالش های برنامه درسی متمرکز در مدارس ایران می توان به نادیده گرفتن تفاوت های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی مناطق مختلف کشور اشاره کرد یکسان سازی محتوا و اهداف آموزشی سبب می شود برنامه درسی نتواند به طور موثر با واقعیت های زندگی دانش آموزان در مناطق شهری، روستایی، مرزی یا کم برخوردار ارتباط برقرار کند این امر نه تنها موجب کاهش انگیزه یادگیری می شود، بلکه فاصله ای معنادار میان مدرسه و زندگی واقعی دانش آموزان ایجاد می کند چالش دیگر، محدودشدن نقش معلم به مجری صرف برنامه ازپیش تعیین شده است در برنامه درسی متمرکز، فرصت خلاقیت، نوآوری و تصمیم گیری حرفه ای معلمان به شدت کاهش می یابد و این مسئله می تواند به افت انگیزه شغلی، کاهش احساس خودکارآمدی و تضعیف هویت حرفه ای آنان منجر شود معلمانی که امکان تطبیق محتوا با سطح توانایی ها، علایق و نیازهای دانش آموزان خود را ندارند، ناچار به آموزش حافظه محور و آزمون محور روی می آورند همچنین، غلبه رویکرد محتوای سنگین و امتحان محور در برنامه درسی متمرکز، موجب کم توجهی به مهارت های زندگی، تفکر انتقادی، خلاقیت، حل مسئله و آموزش شهروندی شده است؛ مهارت هایی که در دنیای امروز نقشی اساسی در رشد فردی و اجتماعی دانش آموزان دارند این عدم توازن، دانش آموزان را برای مواجهه با چالش های پیچیده اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آینده به خوبی آماده نمی کند در نهایت، تمرکز شدید در تصمیم گیری های درسی، مانعی جدی در برابر مشارکت مدارس، معلمان، والدین و حتی دانش آموزان در فرایند طراحی و اجرای برنامه درسی به شمار می رود نبود سازوکارهای انعطاف پذیر و بازخوردمحور باعث می شود اصلاح و به روزرسانی برنامه ها با کندی انجام گیرد و نظام آموزشی نتواند همگام با تحولات سریع علمی و فناوری حرکت کند ازاین رو، بازاندیشی در میزان و شیوه تمرکز برنامه درسی و حرکت به سوی الگوهای نیمه متمرکز و مدرسه محور، ضرورتی انکارناپذیر برای ارتقای کیفیت آموزش در مدارس ایران به نظر می رسد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

بفرین احمدی

لیسانس علوم تربیتی ، کردستان _ بانه

فاروق مردانی

دبیر فیزیک

محسن کلانتری

مربی پرورشی

صلاح رحمانی

لیسانس آموزش ابتدایی ، کردستان _ بانه

زهرا حسینی

لیسانس معماری ، تهران

اسعد حاجی زاده

دبیر فیزیک

نرگس رضائی

کارشناسی ارشد معماری ، تهران

زینب پورهاجری

مدیر

مردانی، فاروق و کلانتری، محسن و حاجی زاده، اسعد و پورهاجری، زینب،1404،بررسی چالش های برنامه درسی متمرکز در مدارس ایران،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر