بررسی چالش های مدیریت مدرسه در نظام متمرکز آموزش و پرورش ایران

چکیده مقاله

نظام آموزش و پرورش ایران به طور سنتی بر الگوی مدیریت متمرکز استوار بوده است؛ الگویی که در آن تصمیم گیری های کلان آموزشی، اداری و مالی عمدتا در سطوح بالادستی و ستادی انجام می شود و مدارس نقش محدودی در سیاست گذاری و اختیار اجرایی دارند در چنین ساختاری، مدیر مدرسه به عنوان حلقه واسط میان سیاست های کلان و اجرای میدانی، با مجموعه ای پیچیده از چالش های مدیریتی مواجه است که می تواند بر کیفیت آموزش، رضایت ذی نفعان و کارآمدی مدرسه تاثیر مستقیم بگذارد این پژوهش با رویکرد تحلیلی–توصیفی به بررسی مهم ترین چالش های مدیریت مدرسه در نظام متمرکز آموزش و پرورش ایران می پردازد و تلاش می کند ابعاد مختلف این چالش ها را در حوزه های تصمیم گیری، منابع انسانی، مالی، برنامه ریزی آموزشی و تعامل با جامعه مدرسه تبیین کند یافته های تحلیلی نشان می دهد که محدودیت در اختیار تصمیم گیری مدیران مدارس یکی از اساسی ترین چالش هاست؛ به گونه ای که مدیران در بسیاری از موارد، حتی در مسائل مرتبط با نیازهای بومی مدرسه، انعطاف لازم برای تصمیم گیری مستقل را ندارند این موضوع موجب کاهش انگیزه، تضعیف خلاقیت مدیریتی و تبدیل نقش مدیر از یک رهبر آموزشی به یک مجری صرف بخشنامه ها می شود از سوی دیگر، تمرکزگرایی در مدیریت منابع انسانی، از جمله جذب، انتصاب و ارزیابی معلمان، باعث ناهماهنگی میان توانمندی نیروی انسانی و نیازهای واقعی مدرسه شده و کارآمدی برنامه های آموزشی را کاهش می دهد چالش دیگر، وابستگی مالی مدارس به ساختار متمرکز بودجه ای است که اغلب با تاخیر در تخصیص اعتبارات، ناکافی بودن منابع و نبود اختیار در نحوه هزینه کرد همراه است این مسئله مدیران را در برنامه ریزی بلندمدت و ارتقای کیفیت فضاهای آموزشی و فعالیت های پرورشی با محدودیت جدی مواجه می سازد افزون بر این، یکسان سازی برنامه های درسی و آموزشی بدون توجه کافی به تفاوت های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مناطق مختلف کشور، موجب می شود مدارس نتوانند به طور موثر به نیازها و ویژگی های دانش آموزان خود پاسخ دهند در نهایت، نتایج این بررسی حاکی از آن است که تداوم مدیریت متمرکز، ضمن حفظ انسجام ساختاری نظام آموزشی، می تواند به کاهش اثربخشی مدیریت مدرسه منجر شود؛ مگر آنکه با تفویض اختیار هدفمند، توانمندسازی مدیران، افزایش مشارکت معلمان و اولیا، و حرکت تدریجی به سوی الگوی مدیریت مدرسه محور همراه گردد بازنگری در ساختار تصمیم گیری و ایجاد تعادل میان تمرکز و تمرکززدایی، می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت مدیریت مدارس و تحقق اهداف تربیتی در نظام آموزش و پرورش ایران باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زهرا سهرابی

فرهنگی آموزش و پرورش

رحیم نیکجو

مدیر

فهیمه قناعتیان

فرهنگی آموزش و پرورش

محمدباقر صابری

فرهنگی آموزش و پرورش

منیر کفاش سیوکی

فرهنگی آموزش و پرورش

نیکجو، رحیم،1404،بررسی چالش های مدیریت مدرسه در نظام متمرکز آموزش و پرورش ایران،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر