تحلیل فقهی هویت جنسیتی و آثار آن بر احکام نکاح و خانواده

چکیده مقاله

هویت جنسیتی و تغییر جنسیت از جمله مسائل نوپدید فقهی و حقوقی اند که در دهه های اخیر، به ویژه با پیشرفت دانش پزشکی و طرح گسترده تر مباحث مربوط به اختلال هویت جنسی، جایگاه مهمی در مطالعات فقه خانواده یافته اند این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که جنسیت، در بسیاری از احکام شرعی و مقررات حقوقی، از عناصر بنیادین در تعیین حقوق و تکالیف اشخاص به شمار می آید و هرگونه تغییر یا ابهام در آن، آثار گسترده ای بر روابط خانوادگی و احکام نکاح بر جای می گذارد پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی به بررسی مفهوم هویت جنسیتی از منظر فقه امامیه و تحلیل آثار آن بر احکام نکاح و خانواده می پردازد در این راستا، ابتدا مبانی فقهی تشخیص جنسیت، مشروعیت یا عدم مشروعیت تغییر جنسیت، و تمایز میان تغییر جنسیت واقعی، کشف جنسیت و تصحیح جنسیت بررسی می شود؛ سپس آثار مترتب بر این وضعیت در نهاد خانواده، از جمله صحت یا انفساخ نکاح، وضعیت مهریه، عده، نفقه، حضانت، ولایت، نسب و ارث تحلیل می گردد یافته های پژوهش نشان می دهد که هرچند اصل جواز تغییر جنسیت در موارد خاص در فقه امامیه از سوی برخی فقهای معاصر پذیرفته شده است، اما در خصوص آثار حقوقی و فقهی آن بر عقد نکاح و سایر نهادهای خانوادگی، وحدت نظر وجود ندارد و اختلاف دیدگاه ها ناشی از تفاوت در مبانی فقهی، نحوه تلقی از ماهیت جنسیت و زمان تحقق آثار شرعی است بر این اساس، بازخوانی دقیق ادله فقهی و بازتنظیم برخی قواعد حقوق خانواده متناسب با مسائل نوپدید، ضرورتی اجتناب ناپذیر به نظر می رسد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ثریا اخشی

دبیر جامعه شناسی

محسن قاسمی

سطح دو حوزوی ، حوزه صاحب الزمان ، خراسان رضوی ، مشهد مقدس

قاسمی، محسن،1404،تحلیل فقهی هویت جنسیتی و آثار آن بر احکام نکاح و خانواده،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر