تحلیل نشانه شناختی مضامین اجتماعی در شعر معاصر ایران

چکیده مقاله

شعر معاصر ایران، به مثابه یکی از مهم ترین عرصه های بازتاب تحولات فکری، اجتماعی و تاریخی، واجد شبکه ای پیچیده از نشانه هاست که از خلال آن ها می توان مضامین اجتماعی را تحلیل و تفسیر کرد نشانه شناسی به عنوان رویکردی میان رشته ای، امکان خوانشی عمیق تر از این مضامین را فراهم می سازد و شعر را نه صرفا به عنوان بیان احساسات فردی، بلکه به مثابه متنی فرهنگی و اجتماعی مورد بررسی قرار می دهد این پژوهش با تکیه بر نظریه های نشانه شناسی کلاسیک و مدرن، به ویژه آرای فردینان دو سوسور، رولان بارت و یوری لوتمان، به تحلیل مضامین اجتماعی در شعر معاصر ایران می پردازد در این چارچوب، شعر معاصر به عنوان نظامی از دال ها و مدلول ها در نظر گرفته می شود که در آن مفاهیمی چون اعتراض، هویت، آزادی، بیگانگی، قدرت، فقر، جنگ و گسست سنت و مدرنیته از طریق نشانه های زبانی، تصویری و بینامتنی بازنمایی می شوند شاعر معاصر با بهره گیری از نمادها، اسطوره ها، استعاره ها و ایهام های چندلایه، تجربه زیسته فردی را به سطحی جمعی و اجتماعی ارتقا می دهد نشانه ها در این متون اغلب دارای معناهای سیال اند و بسته به زمینه تاریخی، سیاسی و فرهنگی، خوانش های متفاوتی را ممکن می سازند یافته های این پژوهش نشان می دهد که مضامین اجتماعی در شعر معاصر ایران غالبا به صورت غیرمستقیم و رمزآلود بیان می شوند؛ امری که ناشی از شرایط اجتماعی، محدودیت های گفتمانی و نیز گرایش های زیبایی شناختی شاعران است نشانه شناسی اجتماعی آشکار می سازد که چگونه زبان شعر به ابزاری برای مقاومت، بازتعریف هویت و نقد ساختارهای مسلط بدل می شود در نتیجه، شعر معاصر ایران را می توان فضایی نشانه ای دانست که در آن معنا نه ثابت، بلکه محصول تعامل میان متن، شاعر و مخاطب است این رویکرد تحلیلی، امکان درک عمیق تری از نسبت میان شعر و جامعه ایرانی فراهم می آورد و جایگاه شعر را به عنوان رسانه ای فرهنگی اجتماعی برجسته می سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سیده فرشته حیدری

کارشناسی ارشد الهیات

کامران امیری چوندرق

دبیر ادبیات

�میری چوندرق، کامران،1404،تحلیل نشانه شناختی مضامین اجتماعی در شعر معاصر ایران،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر