بررسی رابطه تاریخ اسلام با هویت سازی دینی در آموزش و پرورش ایران

چکیده مقاله

هویت سازی دینی در نظام آموزش و پرورش ایران، به ویژه در بعد دانشی و ارزشی برنامه های درسی، پیوندی عمیق با نحوه بازنمایی و آموزش تاریخ اسلام دارد تاریخ اسلام صرفا گزارشی از رخدادهای گذشته نیست، بلکه در بستر تربیت دینی می تواند به منزله منبعی برای معنا بخشی، الگوپردازی اخلاقی، تقویت پیوندهای جمعی و شکل دهی به خودآگاهی تاریخی دانش آموزان عمل کند هدف این مقاله، بررسی رابطه تاریخ اسلام با هویت سازی دینی در آموزش و پرورش ایران و تبیین سازوکارهایی است که از طریق آن ها آموزش تاریخ اسلام در شکل گیری هویت دینی دانش آموزان نقش ایفا می کند پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد مرور تحلیلی منابع انجام شده و بر پایه منابع فارسی و انگلیسی معتبر در حوزه تاریخ اسلام، تعلیم و تربیت دینی، مطالعات برنامه درسی و هویت، به تحلیل مسئله می پردازد یافته ها نشان می دهد که تاریخ اسلام در آموزش و پرورش ایران از چهار مسیر اصلی در هویت سازی دینی موثر است: ۱ انتقال حافظه تاریخی و استمرار سنت دینی، ۲ الگوپردازی از شخصیت ها و رخدادهای محوری اسلام، ۳ پیوند دادن باورهای اعتقادی با تجربه تاریخی زیسته، و ۴ تقویت سرمایه نمادین و تعلق جمعی به امت اسلامی و جامعه دینی بااین حال، اثربخشی این فرایند وابسته به نحوه ارائه تاریخ اسلام است؛ یعنی اگر آموزش تاریخ اسلام به رویکردی حافظه محور، خطی و غیرتحلیلی محدود شود، توانایی آن در پرورش هویت دینی عمیق، انتقادی و پایدار کاهش می یابد در مقابل، آموزش تحلیلی، مسئله محور و مبتنی بر فهم زمینه های تاریخی، می تواند هویتی عقلانی تر، اخلاقی تر و در عین حال ریشه دارتر ایجاد کند نتیجه پژوهش آن است که برای تقویت هویت دینی در آموزش و پرورش ایران، باید تاریخ اسلام از سطح روایت گری صرف فراتر رفته و به عنوان یک منبع تربیتی، گفت وگومحور و معنا ساز در طراحی برنامه های درسی و تربیت معلم بازاندیشی شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حسن ابراهیمی

کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی ،مدیریت واحد آموزشی ،اداره آموزش وپرورش منطقه گله دار ،فارس ،ایران

�براهیمی، حسن،1404،بررسی رابطه تاریخ اسلام با هویت سازی دینی در آموزش و پرورش ایران،ششمین کنفرانس ملی واولین کنفرانس بین المللی راهکارهای توسعه وترویج آموزش علوم درایران،اصفهان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات ششمین کنفرانس ملی واولین کنفرانس بین المللی راهکارهای توسعه وترویج آموزش علوم درایران24 بهمن 1404 · اصفهان