تدریس در سایه اعتماد؛ رابطه احساسی معلم و دانش آموز چه تاثیری دارد؟

چکیده مقاله

رابطه ی احساسی میان معلم و دانش آموز یکی از بنیادی ترین مولفه های شکل گیری فرآیند یادگیری معنادار و اثربخش در محیط های آموزشی است هنگامی که تدریس در سایه ی اعتماد و ارتباط انسانی عمیق شکل گیرد، فرآیند آموزش از سطح انتقال صرف دانش فراتر می رود و به تجربه ای رشددهنده و تحول آفرین تبدیل می شود پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رابطه ی عاطفی و مبتنی بر اعتماد میان معلم و دانش آموز بر کیفیت یادگیری، انگیزش تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه تدوین شده است در این مطالعه، پژوهشگر با تامل بر تجربه های زیسته ی آموزشی، مشاهده ی میدانی و تحلیل کیفی رفتارهای متقابل میان معلم و دانش آموز، به این نتیجه رسیده است که اعتماد، اساس هرگونه یادگیری اصیل و پایدار است اعتماد در بافت آموزشی مفهومی چندبعدی دارد و در لایه های گوناگون از جمله باور به نیت خیر معلم، احساس امنیت روانی در کلاس، صداقت در ارتباط و پذیرش خطا تجلی می یابد هنگامی که دانش آموز احساس کند که معلم به او احترام می گذارد و توانایی هایش را باور دارد، احساس ارزشمندی در او شکل می گیرد و همین احساس، زمینه ساز رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی می شود در چنین شرایطی، ترس از اشتباه جای خود را به میل به تجربه می دهد و فضای کلاس به محیطی پویا و زنده برای کشف و یادگیری تبدیل می گردد در تدریس مبتنی بر اعتماد، معلم نه در جایگاه اقتدارگرایانه، بلکه در مقام راهنما و همراه یادگیری ایفای نقش می کند این نوع رابطه موجب می شود که دانش آموز به جای اطاعت کورکورانه، به مشارکت فعال و اندیشیدن مستقل روی آورد از سوی دیگر، معلم نیز از خلال این رابطه ی انسانی، درک عمیق تری از ویژگی های فردی، نیازها و احساسات دانش آموزان به دست می آورد و می تواند فرآیند آموزش را بر اساس تفاوت های فردی آنان تنظیم کند اعتماد همچنین پیوندی میان دنیای شناختی و دنیای عاطفی یادگیرنده برقرار می سازد در غیاب اعتماد، یادگیری سطحی، موقتی و همراه با اضطراب است؛ اما در حضور اعتماد، یادگیری عمیق، پایدار و همراه با احساس رضایت شکل می گیرد معلمی که به دانش آموزان خود اعتماد می کند، در واقع به آنان فرصت رشد می دهد و با واگذاری مسئولیت، حس مالکیت نسبت به یادگیری را در آنان تقویت می کند در تحلیل نهایی، یافته های پژوهش نشان می دهد که تدریس در سایه ی اعتماد نه تنها عملکرد تحصیلی را بهبود می بخشد، بلکه موجب ارتقای سلامت روانی، افزایش تاب آوری، و تقویت حس همدلی و احترام متقابل در کلاس می شود دانش آموزانی که در فضایی آکنده از اعتماد پرورش می یابند، توانایی بیشتری در حل مسئله، برقراری ارتباط و پذیرش تفاوت ها از خود نشان می دهند از منظر نظری، این پژوهش در امتداد دیدگاه های روان شناسی انسان گرا قرار دارد که بر نقش رابطه ی معلم و دانش آموز در تحقق یادگیری تاکید می کند آموزگاری که به دانش آموزان خود گوش می دهد، به احساسات آنان احترام می گذارد و خطاهایشان را فرصتی برای رشد می داند، عملا کلاس را به محیطی امن برای تجربه ی یادگیری تبدیل می کند در چنین محیطی، اعتماد نه نتیجه ی تصادف، بلکه حاصل تعامل مستمر، رفتار صادقانه و ثبات در گفتار و عمل معلم است در نهایت، پژوهش حاضر تاکید می کند که آموزش موثر بدون رابطه ی انسانی و اعتماد امکان پذیر نیست هر اندازه برنامه ها و فناوری های آموزشی پیشرفته باشند، در غیاب ارتباط صمیمی و واقعی میان معلم و دانش آموز، یادگیری از معنا تهی می گردد اعتماد، روح آموزش است و رابطه ی عاطفی معلم و دانش آموز، پلی است میان دانستن و زیستن

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فاطمه امانی

فوق لیسانس، تکنولوژی آموزشی، دانشگاه خوارزمی تهران

خدیجه سودانی

فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه پیام نور رامهرمز

�مانی، فاطمه و سودانی، خدیجه،1403،تدریس در سایه اعتماد؛ رابطه احساسی معلم و دانش آموز چه تاثیری دارد؟،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش30 دی 1403 · ارومیه