چکیده مقاله
گیاهان دارویی از مهم ترین منابع طبیعی برای تولید ترکیبات زیست فعال به شمار می روند و بخش قابل توجهی از داروهای گیاهی، مکمل های غذایی و فرآورده های درمانی بر پایه متابولیت های ثانویه حاصل از این گیاهان تولید می شوند با این حال، تولید این ترکیبات در شرایط طبیعی معمولا تحت تاثیر عوامل محیطی، مرحله رشدی گیاه، فصل برداشت، تنش های زیستی و غیرزیستی و تفاوت های ژنتیکی قرار دارد از این رو، کشت بافت گیاهی و به ویژه کشت کالوس به عنوان روشی کنترل شده و قابل برنامه ریزی برای افزایش زیست توده و تولید متابولیت های ثانویه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است کالوس توده ای از سلول های تمایزنیافته است که در شرایط درون شیشه ای و در حضور تنظیم کننده های رشد گیاهی ایجاد می شود و می تواند به عنوان سامانه ای مناسب برای مطالعه مسیرهای بیوشیمیایی و تولید ترکیبات ارزشمند به کار رود در میان عوامل موثر بر رشد کالوس و تولید ترکیبات موثره، ترکیبات فنلی و اسید جیبرلیک جایگاه ویژه ای دارند ترکیبات فنلی افزون بر نقش دفاعی در گیاه، در تنظیم رشد، مقابله با تنش اکسیداتیو و تحریک مسیرهای تولید متابولیت های ثانویه موثر هستند از سوی دیگر، اسید جیبرلیک به عنوان یکی از هورمون های مهم گیاهی در تنظیم رشد سلولی، طویل شدن سلول ها، تقسیم سلولی و تغییر الگوی متابولیسم نقش دارد بررسی های انجام شده نشان می دهد که غلظت و زمان کاربرد این ترکیبات می تواند اثرات متفاوتی بر وزن تر و خشک کالوس، میزان تجمع فنل کل، فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، ترپنوئیدها و سایر ترکیبات ثانویه داشته باشد در بسیاری از گیاهان دارویی، کاربرد کنترل شده اسید جیبرلیک سبب افزایش رشد کالوس می شود، اما در برخی موارد ممکن است تولید متابولیت های ثانویه را کاهش دهد، زیرا منابع سلولی بیشتر به سمت رشد رویشی هدایت می شوند در مقابل، ترکیبات فنلی یا محرک های مرتبط با مسیر فنلی می توانند با ایجاد نوعی پاسخ شبه تنشی، فعالیت آنزیم های کلیدی مسیرهای دفاعی را افزایش دهند و در نتیجه تجمع ترکیبات دارویی را تقویت کنند بنابراین، شناخت برهم کنش میان ترکیبات فنلی، اسید جیبرلیک و شرایط محیط کشت می تواند راهکاری موثر برای بهینه سازی تولید کالوس و افزایش بازده متابولیت های ثانویه در گیاهان دارویی باشد این مقاله با هدف بررسی نقش این عوامل در رشد کالوس و تولید مواد موثره، اهمیت کاربرد آن ها را در زیست فناوری گیاهان دارویی تبیین می کند
کلیدواژهها
نویسندگان
محمد تقی آهنگریه
کارشناس عمران سازه شهرداری کلانشهر تبریز، ایران
مریم کاملی حسن آباد
فرهنگی آموزش و پرورش
طیبه چراغی
دبیر زیست شناسی
زهرا نیک
فرهنگی آموزش و پرورش
فائزه چراغی
دبیر زیست شناسی
مهین احمدی
فرهنگی آموزش و پرورش
احمد علی نباتی
هنر آموز
علی برومند
فرهنگی آموزش و پرورش
شیوه ارجاع
چراغی، طیبه و چراغی، فائزه و نباتی، احمد علی،1405،اثرات ترکیبات فنلی واسید جیبرلیک بر رشد کالوس و تولید متابولیت های ثانویه در کالوس گیاهان دارویی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر
ارائهشده در
مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر