ادراک مشاوران مدرسه از چالش های برقراری ارتباط با دانش آموزان کم حرف یا گوشه گیر

چکیده مقاله

مسئله برقراری ارتباط موثر میان مشاوران مدرسه و دانش آموزان، همواره یکی از چالش های مهم در عرصه ی مشاوره ی تربیتی و روان شناختی بوده است دانش آموزان کم حرف یا گوشه گیر به دلیل ویژگی های شخصیتی و اجتماعی خاص خود، اغلب از تعامل مستقیم و صریح پرهیز کرده و این امر کار مشاوران را در ایجاد رابطه ای مبتنی بر اعتماد، صمیمیت و درک متقابل دشوار می سازد پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با هدف بررسی و تبیین ادراک مشاوران مدرسه از چالش های ارتباطی با این گروه از دانش آموزان انجام شده است در این مطالعه تلاش شد تا از طریق مصاحبه های عمیق با مشاوران و تحلیل محتوای داده های به دست آمده، ابعاد مختلف موانع ارتباطی شناسایی و مورد واکاوی قرار گیرد یافته های مقدماتی نشان داد که مشاوران، چالش های ارتباطی با دانش آموزان کم حرف یا گوشه گیر را در چند محور اساسی تجربه می کنند: نخست، مسئله ی بی اعتمادی و مقاومت اولیه ی دانش آموز در برابر برقراری گفت وگو؛ دوم، ضعف در مهارت های کلامی و ابراز هیجان که باعث می شود فرآیند مشاوره کند و زمان بر باشد؛ سوم، برداشت های فرهنگی و خانوادگی که گاه منجر به تعمیق گوشه گیری در دانش آموز می شود؛ و چهارم، محدودیت های ساختاری نظام آموزشی که فرصت کافی برای ایجاد رابطه ی تدریجی و عمیق را به مشاور نمی دهد مشاوران در عین حال بر این باور بودند که استفاده از شیوه های غیرمستقیم همچون فعالیت های گروهی، بازی درمانی، هنر و نوشتار می تواند به عنوان پلی ارتباطی عمل کند و امکان گفت وگوی سازنده تری را فراهم آورد این پژوهش با تکیه بر تجربه زیسته ی مشاوران نشان می دهد که درک چالش های ارتباطی با دانش آموزان کم حرف و گوشه گیر نیازمند نگاه چندبعدی است از یک سو، باید به عوامل فردی و روان شناختی این دانش آموزان توجه شود و از سوی دیگر، ساختار مدرسه و سیاست های آموزشی باید به گونه ای بازنگری گردد که فرصت و فضای بیشتری برای مشاوران جهت ایجاد رابطه ی انسانی فراهم شود همچنین نتایج این تحقیق می تواند برای برنامه ریزان آموزشی و سیاست گذاران حوزه ی مشاوره ی مدارس ارزشمند باشد، چرا که راهکارهای عملی و زمینه ای برای بهبود ارتباط مشاوران و دانش آموزان ارائه می دهد در مجموع، مطالعه حاضر با نگاهی کیفی و تفسیرگرایانه توانست روشن سازد که ارتباط با دانش آموزان کم حرف یا گوشه گیر تنها یک فرآیند مشاوره ای ساده نیست، بلکه نیازمند رویکردی ترکیبی، خلاقانه و مبتنی بر صبر و تداوم است نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای تحقیقات بعدی در حوزه ی مداخلات مدرسه ای، طراحی برنامه های حمایتی و ارتقای کیفیت خدمات مشاوره ای در مدارس باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

شهلا لایق

کارشناس مشاوره و راهنمایی دانشگاه آزاد اسلامی بهبهان، بهبهان، ایران

لایق، شهلا،1404،ادراک مشاوران مدرسه از چالش های برقراری ارتباط با دانش آموزان کم حرف یا گوشه گیر،اولین همایش ملی معلمان آینده ساز؛ رویکردهای نو در آموزش و پرورش،گتوند

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش ملی معلمان آینده ساز؛ رویکردهای نو در آموزش و پرورش30 آبان 1404 · گتوند