بررسی جغرافیای ژئوپلیتیک ایران در دوره ساسانی

چکیده مقاله

جغرافیای سیاسی و مفاهیم قلمرو و مرز، از مولفه های کلیدی حاکمیت و هویت در شاهنشاهی ساسانی به شمار می روند که تعاملی را میان اندیشه دین زرتشتی و ضرورت های عملی فرمانروایی بازتاب می دهند پژوهش حاضر با هدف تحلیل مبانی نظری فضا، ساختار سازمان اداری قلمرویی و پیوند آن با ساختار ژئوپلیتیکی پیرامون، به روش توصیفی تحلیلی و بر پایه منابع پهلوی، بیزانسی و اسلامی انجام شده است یافته ها نشان می دهد که با پیوند دین و دولت، جغرافیا بر پایه تقابل ایدئولوژیک میان «ایران و انیران» تبیین شد و انسجام سرزمینی پدید آورد در بعد درون مرزی، نظام اداری مبتنی بر مرزبانان و اسپهبدان با اصلاحات ساختاری کوست های چهارگانه خسرو انوشیروان، تعادلی کارآمد میان تمرکزگرایی پایتخت و پویایی ایالات برقرار ساخت در بعد بیرونی نیز چالش های مرز غربی و شمال شرقی از طریق دیپلماسی، جنگ، ساخت دژهای دفاعی، ایجاد درآمدهای حاصل از جاده ابریشم و بنادر جنوبی مدیریت می شد در نهایت، نظام قلمرویی ساسانی ساختاری درهم تنیده از الهیات زرتشتی، تشکیلات صیانت از مرزها و مقتضیات ژئوپلیتیکی اقتصادی بود که برهم خوردن موازنه میان اقتدار داخلی و توان خارجی در اواخر این عهد، زمینه ساز فروپاشی آن گردید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

صادق بیگ علی

دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران باستان، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

زینب بیگعلی

دانشجوی کارشناسی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

�یگ علی، صادق و بیگعلی، زینب،1405،بررسی جغرافیای ژئوپلیتیک ایران در دوره ساسانی،شانزدهمین همایش ملی تحقیقات میان رشته ای در مدیریت و علوم انسانی،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات شانزدهمین همایش ملی تحقیقات میان رشته ای در مدیریت و علوم انسانی31 تیر 1405 · تهران