چکیده مقاله
زعفران به عنوان یکی از برجسته ترین محصولات کشاورزی ایران، نقش بسزایی در ارزآوری، اشتغال زایی و صادرات غیرنفتی دارد با این حال، علی رغم این که ایران بزرگ ترین تولیدکننده و صادرکننده زعفران در جهان است، سهم ایران در گردش مالی این محصول بسیار کمتر از سهم آن در تولید و صادرات زعفران می باشد زعفران ایران با وجود این که یک کالای منحصر به فرد و استراتژیک به شمار می رود اما هنوز ثبت جهانی نشده است تحریم های تجاری اتحادیه اروپا علیه ایران به طور مستقیم بر اقتصاد و جریان های تجاری ایران تاثیر می گذارند با توجه به عدم قطعیت فرآیند در مورد لغو یا ادامه تحریم های تجاری اتحادیه اروپا و تاثیرگذاری این عامل بر تجارت و صادرات زعفران، هدف این مقاله بررسی اثر تحریم ها بر تجارت زعفران است رقیبان جدیدی از جمله افغانستان، یونان، مراکش، ترکیه، هند و چین در زمینه تولید و تجارت زعفران فعال شده اند که با توجه به اعمال تحریم ها علیه ایران و کاهش بازارهای هدف صادراتی، ایران مجبور به فروش حجم زیادی از زعفران خود به صورت فله ای به افغانستان است اثر تحریم ها بر تجارت زعفران ایران، محدودیت نقل و انتقال پول، کاهش بازارهای هدف، افزایش قاچاق، افزایش کانال های بازاریابی و ورود به بازارهای جدید و خودکفایی شناسایی شدند و نه حلقه بازخوردی مثبت و دو حلقه بازخوردی منفی در ارتباط با تاثیر تحریم ها بر صادرات و تجارت زعفران رسم شد نتایج نشان داد تحریم ها باعث ایجاد محدودیت در نقل و انتقال پول شده و هزینه صادرات افزایش می یابد که باعث کاهش سرمایه گذاری در صنعت زعفران و در نتیجه کاهش تولید و صادرات و سود ناشی از صادرات خواهد شد در شرایط تحریم و با کاهش بازارهای هدف، با این که صادرات فله ای زعفران در کوتاه مدت می تواند گره گشا باشد و صادرات را افزایش بدهد اما در بلندمدت تهدیدی برای این محصول استراتژیک به حساب می آید و با افزایش سهم رقبا در بازار و افزایش تولید و عرضه آنها، صادرات در بلندمدت کاهش خواهد یافت تحریم ها و ضعف نظارت و کنترل مرزی، باعث قاچاق زعفران به صورت فله و پیاز زعفران می شود که تهدیدی برای این محصول استراتژیک به حساب می آید اما تحریم ها جنبه مثبت هم دارند و باعث می شوند کشور به فکر خودکفایی و افزایش سرمایه گذاری در صنعت زعفران و ایجاد کانال های جدید بازاریابی و ورود به بازارهای جدید بیفتد که باعث افزایش کیفیت، صادرات و درآمد خواهد شد با توجه به نتایج به دست آمده سیاست هایی همچون توسعه صنایع فرآوری، حمایت از برند ملی و ثبت جهانی زعفران، تقویت نظارت و کنترل مرزی، همکاری منطقه ای و استفاده از تفکر سیستمی در تصمیم گیری های کلان صادراتی پیشنهاد می گردد
کلیدواژهها
نویسندگان
محدثه توکلی
دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
علی سیبویه
استادیار دانشگاه تربت حیدریه
علیرضا کرباسی
استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
شیوه ارجاع
�وکلی، محدثه و سیبویه، علی و کرباسی، علیرضا،1404،تحلیل سیستمی اثر تحریم ها بر صادرات زعفران به کمک نمودارهای علی حلقوی،چهارمین کنفرانس بین المللی تفکر سیستمی در عمل،مشهد
ارائهشده در
مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس بین المللی تفکر سیستمی در عمل12 آذر 1404 · مشهد