چکیده مقاله
نظام مالیاتی ایران طی دهه های اخیر با چالش هایی مواجه بوده که صرفا با رویکردهای اقتصادی و فنی قابل توضیح نیست این پژوهش با اتکاء به روش شناسی سیستم های نرم SSM به مسئله شناسی نظام مالیاتی کشور پرداخته و تلاش کرده است تا از منظر سیستمی ریشه های ناکارآمدی را در سه سطح ذهنی، نهادی و رفتاری اقتصادی بررسی کند روش تحقیق کیفی و مبتنی بر مصاحبه های عمیق با ۲۷ نفر از کنشگران کلیدی شامل نمایندگان مجلس، مدیران دولتی و مودیان مالیاتی بوده است داده های حاصل با منطق تحلیل محتوای سه لایه ای رفتارها، ساختارها، و انگاره های ذهنی و ابزار مفهومی کوه یخی کدگذاری و تحلیل شده اند یافته ها نشان می دهد مسئله مالیات در ایران نه صرفا «کسری درآمدی» بلکه «ناهم سویی نهادی و فرهنگی» است پیچیدگی قوانین، معافیت های گسترده، ضعف شفافیت داده ها و بی اعتمادی عمومی نسبت به حاکمیت مالیاتی، چرخه ای از فرار و نارضایتی را ایجاد کرده اند در لایه ی پنهان، انگاره هایی چون وابستگی به نفت، نگاه سیاسی به معافیت ها و ذهنیت رانت جویانه در میان برخی تصمیم گیران؛ و در سطح شهروندان، برداشت های غلط از عدالت مالیاتی مشاهده شد نتایج نهایی با مدل مفهومی SSM و مقایسه ی وضعیت موجود با وضعیت مطلوب، نشان می دهد که اصلاح نظام مالیاتی مستلزم گذار از رویکرد درآمدی به رویکرد حکمرانی مالیاتی مبتنی بر یادگیری نهادی و اعتماد اجتماعی است مدل نهایی پژوهش، حلقه های بازخورد یادگیری میان دنیای واقعی و دنیای تفکر سیستمی را به عنوان مبنای تحول ساختاری معرفی می کند و بدین ترتیب چارچوبی بومی برای تحلیل و طراحی سیاست های مالیاتی یادگیرنده در ایران فراهم می سازد
کلیدواژهها
نویسندگان
صادق حسنی مقدم
دکتری مدیریت صنعتی گرایش سیستم، مدرس مدعو دانشگاه فردوسی مشهد نویسنده مسئول
حسین قلی پور
کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی مالک اشتر
شیوه ارجاع
�سنی مقدم، صادق و قلی پور، حسین،1404،مسئله شناسی نظام مالیاتی در ایران با رویکرد روش شناسی سیستم های نرم(SSM)،چهارمین کنفرانس بین المللی تفکر سیستمی در عمل،مشهد
ارائهشده در
مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس بین المللی تفکر سیستمی در عمل12 آذر 1404 · مشهد