تجربه دبیران ریاضی از شکاف بین برنامه درسی رسمی و واقعیت های کلاسی

چکیده مقاله

در دهه های اخیر، نظام آموزشی ایران همواره در مسیر اصلاح و بازنگری برنامه های درسی گام برداشته است، با این حال، یکی از چالش های پایدار در حوزه آموزش ریاضی، شکاف میان اهداف و انتظارات برنامه درسی رسمی و آنچه در کلاس درس اتفاق می افتد، است این پژوهش با رویکرد کیفی و با هدف واکاوی تجربه زیسته دبیران ریاضی از این شکاف، تلاش می کند تا فهمی عمیق از عوامل، پیامدها و راهکارهای ادراک شده توسط معلمان ارائه دهد بسیاری از دبیران ریاضی در عمل با فشارهایی مواجه اند که آنان را میان وفاداری به برنامه رسمی و پاسخ به نیازهای واقعی دانش آموزان مردد می سازد درک آنان از محتوا، زمان بندی، روش های تدریس، ارزشیابی و حتی انتظارات والدین، اغلب با چارچوب های ازپیش تعیین شده در تضاد قرار دارد این شکاف نه تنها بر کیفیت یادگیری دانش آموزان اثر می گذارد، بلکه بر هویت حرفه ای و رضایت شغلی معلمان نیز تاثیرگذار است در این پژوهش از رویکرد پدیدارشناسی توصیفی بهره گرفته شد تا تجربه زیسته دبیران ریاضی به صورت عمیق مورد بررسی قرار گیرد شرکت کنندگان شامل ۱۲ دبیر ریاضی در مقاطع متوسطه اول و دوم از شهرهای مختلف ایران بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش تحلیل مضمون برون سازگار تحلیل شد یافته ها نشان داد که دبیران شکاف میان برنامه رسمی و واقعیت کلاس را در سه محور اصلی تجربه می کنند: ۱ فاصله بین اهداف کلان و محتوای واقعی، ۲ فشار زمان و آزمون محوری، و ۳ ناهماهنگی بین شیوه های تدریس و زمینه فرهنگی یادگیرندگان در محور نخست، بسیاری از دبیران احساس می کردند برنامه درسی بیش از حد نظری است و فرصت کافی برای بسط مفاهیم از طریق فعالیت های عملی و مسئله محور وجود ندارد یعقوبی، در محور دوم، آزمون های استاندارد و کنکور، فضای کلاس را به سمت آموزش سطحی و طوطی وار سوق می دهد دبیران بیان داشتند که گاهی مجبورند برای آماده سازی دانش آموزان جهت امتحانات، از اهداف تربیتی و خلاقانه چشم پوشی کنند در محور سوم، شکاف فرهنگی و اقتصادی بین دانش آموزان، اجرای فعالیت های پیشنهادی در برنامه رسمی را دشوار می کند برای نمونه، برخی مدارس امکانات آزمایشگاهی یا فناوری لازم برای تدریس مفاهیم تعاملی ریاضی را ندارند، درحالی که برنامه رسمی این موارد را فرض گرفته است نتایج این پژوهش بر اهمیت بازنگری در نحوه تدوین و اجرای برنامه های درسی ریاضی تاکید دارد مشارکت دبیران در فرایند طراحی برنامه و انعطاف پذیری بیشتر در اجرای آن، می تواند به کاهش فاصله میان نظریه و عمل کمک کند همچنین، حمایت نهادی از معلمان برای تطبیق اهداف رسمی با نیازهای واقعی دانش آموزان ضروری است یافته ها نشان می دهد که هرچه میزان خودمختاری حرفه ای دبیران بالاتر باشد، احساس شکاف کمتری دارند و راهکارهای خلاقانه تری برای همسوسازی برنامه با واقعیت کلاس ارائه می دهند در مجموع، تجربه دبیران ریاضی نشان می دهد که شکاف میان برنامه رسمی و واقعیت های کلاسی، پدیده ای چندبعدی است که ریشه در سیاست های متمرکز آموزشی، فرهنگ ارزیابی مبتنی بر آزمون، و کمبود ارتباط میان پژوهشگران تربیتی و مجریان آموزشی دارد پرداختن به این شکاف از منظر تجربه معلمان، می تواند به طراحی برنامه هایی واقع گرایانه تر، انسانی تر و متناسب با نیازهای یادگیرندگان ایرانی منجر شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد حسین سرفراز

کارشناسی آموزش ریاضی دانشگاه فرهنگیان پردیس حضرت رسول اکرم اهواز

�رفراز، محمد حسین،1404،تجربه دبیران ریاضی از شکاف بین برنامه درسی رسمی و واقعیت های کلاسی،اولین همایش ملی معلمان آینده ساز؛ رویکردهای نو در آموزش و پرورش،گتوند

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش ملی معلمان آینده ساز؛ رویکردهای نو در آموزش و پرورش30 آبان 1404 · گتوند