فلسفه دعا و رابطه آن با اراده انسان در الهیات اسلامی

چکیده مقاله

دعا یکی از والاترین جلوه های ارتباط انسان با خالق خویش است و در تعالیم اسلامی جایگاهی بنیادین دارد در نگاه قرآن و معارف اهل بیت ع ، دعا نه تنها ابزاری برای درخواست حاجت، بلکه راهی برای رشد روحی و تعالی معرفتی انسان است یکی از پرسش های اساسی در الهیات اسلامی، نسبت میان دعا و اراده انسان است: آیا دعا تغییری در تقدیر الهی پدید می آورد یا صرفا اظهار بندگی است؟ در این مقاله، با رویکردی تحلیلی فلسفی، به بررسی فلسفه دعا و رابطه آن با اراده انسان پرداخته شده است یافته ها نشان می دهد که دعا در حقیقت تلاشی است برای هماهنگی اراده انسان با اراده الهی، نه ابزاری برای تغییر سرنوشت از پیش تعیین شده در نظام معرفتی اسلام، اراده انسان و دعا در مسیر تحقق تقدیر الهی با هم تعامل دارند و موجب تحقق خیر و کمال می شوند دعا یکی از بنیادی ترین جلوه های ارتباط انسان با خداوند است که همواره جایگاه ویژه ای در سنت های دینی و الهیات اسلامی داشته است از منظر الهیات، دعا نه تنها وسیله ای برای درخواست حاجت بلکه ابزار پالایش درونی، تقویت ایمان و رشد معنوی انسان است این پژوهش با هدف بررسی فلسفه دعا و رابطه آن با اراده انسان، نشان می دهد که چگونه دعا در عین وابستگی به مشیت الهی، بیانگر نقش فعال و آگاهانه انسان در مسیر تکامل روحی، اخلاقی و معنوی است مطالعه حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و مرور گسترده منابع قرآنی، روایی، فلسفی و عرفانی انجام شده است نتایج پژوهش نشان می دهد که دعا نه تنها یکی از مصادیق بارز بندگی و عبودیت است، بلکه نشانه آزادی معنوی انسان و ابزار تربیت اخلاقی و روحانی اوست در الهیات اسلامی، دعا پلی میان خواستن بنده و مشیت الهی است و اراده انسان در دعا، مکمل اراده خداوند به شمار می آید این همسویی میان آزادی انسان و قدرت مطلق الهی، اساس فلسفه دعا را شکل می دهد از منظر تربیتی و اجتماعی، دعا موجب تقویت همبستگی جمعی، ایجاد آرامش روانی و ارتقای اخلاق فردی و جمعی می شود این پژوهش همچنین نشان می دهد که دعا با ایجاد توازن میان اختیار و قضا و قدر الهی، به رشد معنوی، خودشناسی و تعالی انسان کمک می کند و جایگاه انسان را در نظام هستی مشخص می سازد بنابراین، دعا نه تنها عمل عبادی بلکه کنش فعال و هدفمند انسان در مسیر تکامل است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

اسما علیزاده

دانشجوی کارشناسی رشته آموزش الهیات

ثنا قوی پنجه

دانشجوی کارشناسی رشته آموزش الهیات

نسا نریمانی

دانشجوی کارشناسی رشته آموزش الهیات

�لیزاده، اسما و قوی پنجه، ثنا و نریمانی، نسا،1404،فلسفه دعا و رابطه آن با اراده انسان در الهیات اسلامی،اولین همایش ملی معلمان آینده ساز؛ رویکردهای نو در آموزش و پرورش،گتوند

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش ملی معلمان آینده ساز؛ رویکردهای نو در آموزش و پرورش30 آبان 1404 · گتوند