نقش مناطق آزاد تجاری بر عملکرد بنادر شمالی کشور

چکیده مقاله

مناطق آزاد تجاری صنعتی به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی سیاست گذاری اقتصادی در دهه های اخیر، نقش فزاینده ای در بازآرایی الگوهای تجارت خارجی، توسعه زیرساخت های لجستیکی و ارتقای جایگاه بنادر در زنجیره های ارزش منطقه ای و جهانی ایفا کرده اند در ایران نیز با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی کشور و دسترسی به کریدورهای مهم حمل ونقل بین المللی، به ویژه در نواحی شمالی و سواحل دریای خزر، مناطق آزاد می توانند به عنوان پیشران تحول عملکرد بنادر شمالی کشور عمل کنند هدف پژوهش حاضر تبیین و تحلیل نقش مناطق آزاد تجاری در بهبود عملکرد بنادر شمالی کشور با تاکید بر شاخص های عملیاتی، اقتصادی، لجستیکی و رقابتی است این مطالعه با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از چارچوب های نظری توسعه منطقه ای، نظریه خوشه های اقتصادی، مدل های کارایی بندری و رهیافت های نوین لجستیک و زنجیره تامین، به بررسی ابعاد مختلف تاثیرگذاری مناطق آزاد بر عملکرد بنادر پرداخته است شاخص های عملکرد بندری شامل حجم تخلیه و بارگیری، بهره وری تجهیزات و نیروی انسانی، زمان ماندگاری کالا، سطح جذب سرمایه گذاری، توسعه پسکرانه و میزان اتصال به کریدورهای بین المللی مورد تحلیل قرار گرفته اند با این حال، نتایج حاکی از آن است که تحقق کامل این ظرفیت ها مستلزم هماهنگی نهادی میان سازمان های مناطق آزاد، سازمان بنادر و دریانوردی و سایر نهادهای حاکمیتی، توسعه زیرساخت های حمل ونقل چندوجهی، اصلاح رویه های اداری و تقویت پیوندهای پسکرانه ای است همچنین، تاثیرپذیری عملکرد بنادر شمالی از متغیرهای کلان اقتصادی، تحریم های بین المللی، نوسانات تجارت منطقه ای و رقابت بنادر کشورهای همسایه از جمله عوامل تعیین کننده در میزان موفقیت مناطق آزاد به شمار می روند در مجموع، مطالعه حاضر نشان می دهد که مناطق آزاد تجاری در صورت برخورداری از حکمرانی کارآمد، زیرساخت های مناسب و هم افزایی نهادی، می توانند به عنوان موتور محرک توسعه بنادر شمالی کشور عمل کرده و جایگاه ایران را در شبکه تجارت و ترانزیت منطقه ای به ویژه در چارچوب کریدورهای شمال جنوب و شرق غرب تقویت نمایند بر این اساس، بازنگری در سیاست های توسعه مناطق آزاد با تمرکز بر رویکرد بندر محور و لجستیک محور، ضرورتی راهبردی برای ارتقای عملکرد بنادر شمالی کشور محسوب می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد علی متاجی نیم ور

دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت دولتی _ تحول

متاجی نیم ور، محمد علی،1404،نقش مناطق آزاد تجاری بر عملکرد بنادر شمالی کشور،دهمین کنفرانس بین المللی و سیزدهمین همایش ملی مدیریت، روان شناسی و علوم رفتاری،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دهمین کنفرانس بین المللی و سیزدهمین همایش ملی مدیریت، روان شناسی و علوم رفتاری25 اسفند 1404 · تهران