واکاوی چالش ها و بزنگاه های تعادل کار-زندگی در زیست بوم آموزش و پرورش

چکیده مقاله

مقدمه و هدف: تعادل کار زندگی در مشاغل انسانی تربیتی به ویژه آموزش و پرورش، نقشی کلیدی در بهزیستی کارکنان و اثربخشی سازمانی ایفا می کند با این حال، ماهیت چندبعدی و بافت وابسته این سازه، نیازمند مطالعات توصیفی تحلیلی جامع تری است هدف پژوهش حاضر، واکاوی نظام مند پیشایندها، انواع و پیامدهای تعادل/تعارض کار زندگی در آموزش و پرورش است روش پژوهش: این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی و به روش فراترکیب سنتز پژوهی انجام شد جامعه پژوهش شامل مقالات علمی پژوهشی مرتبط با کلیدواژه های «تعادل کار زندگی»، «تعارض کار خانواده»، «معلمان» و «آموزش و پرورش» در مقالات بود پس از غربالگری اولیه ۱۳۲ سند، ۳۰ مقاله ، به روش تحلیل مضمون با رویکرد استقرایی قیاسی بر مبنای مدل دوکسبری و هیگنز مورد تفسیر قرار گرفتند یافته ها: تحلیل مقالات نشان داد که وضعیت تعادل کار زندگی در آموزش و پرورش تحت تاثیر پنج دسته عامل اصلی قرار دارد: ۱ عوامل ساختاری سازمان فقدان انعطاف پذیری زمانی، حجم کار اداری غیرضروری، سیاست های یکسان جنسیتی ، ۲ عوامل مرتبط با نقش شغلی ابهام و بار نقش، سرایت روانی منفی، کنترل پایین بر کار ، ۳ عوامل خانوادگی ساختاری تعداد و سن فرزندان، نبود حمایت همسر، تقاضای سالمندی ، ۴ تفاوت های جنسیتی تعارض مبتنی بر زمان بیشتر در زنان، تعارض مبتنی بر فشار بیشتر در مردان و ۵ فرهنگ سازمانی درخواست مرخصی برای امور خانواده، هنجارهای حضور فیزیکی محور سه نوع تعارض کار خانواده زمانی، فشاری و رفتاری در تمامی مقالات تایید شد که تعارض مبتنی بر زمان با ۶۲ درصد فراوانی، شایع ترین نوع بود مهم ترین پیامدهای عدم تعادل عبارت بودند از: فرسودگی شغلی، قصد ترک خدمت، کاهش کیفیت تعامل معلم دانش آموز، افزایش تعارضات زناشویی و افسردگی نتیجه گیری: پژوهش حاضر با تجمیع یافته های ۳۰ مطالعه پیشین، نشان می دهد که تعادل کار زندگی در آموزش و پرورش نه یک مسئله فردی، بلکه یک مسئله نظام ساختاری و چندلایه است حمایت سازمانی صرف بدون تغییر در ساختارهای زمانی و ارزیابی کارساز نیست مداخلات موثر باید شامل طراحی مدل های کاری انعطاف پذیر بانک زمان، دورکاری ترکیبی ، توانمندسازی مدیران مدارس در زمینه حمایت خانواده محور، بازتعریف شاخص های عملکردی کاهش تاکید بر ساعت حضور فیزیکی و ارائه برنامه های حمایت روانی جنسیت آگاهانه باشند یافته های این مطالعه می تواند مبنایی برای تدوین آیین نامه های اجرایی وزارت آموزش و پرورش در جهت بهبود کیفیت زندگی کاری کارکنان و در نتیجه ارتقای کیفیت خروجی نظام تعلیم و تربیت قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

نسیم محمدی

دکترای تخصصی مدیریت آموزشی- دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان

مهری سادات حسینی

فوق لیسانس مشاوره و راهنمایی دانشگاه آزاد اسلامی ابهر

علی ملامحمد زمانی

کارشناسی مهندسی فناوری اطلاعات( It )- دانشگاه علمی کاربردی نوین گلستان

�سینی، مهری سادات،1405،واکاوی چالش ها و بزنگاه های تعادل کار-زندگی در زیست بوم آموزش و پرورش،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر