نقش و کارکرد هنر گرافیک در فرآیند یاددهی و یادگیری

چکیده مقاله

هنر گرافیک به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای ارتباط تصویری، نقشی بنیادین و چندوجهی در ارتقاء کیفیت فرآیند یاددهی و یادگیری ایفا می کند با وجود پیشرفت های چشمگیر در حوزه فناوری های آموزشی و شناخته شدن نقش ارتباطات تصویری در یادگیری، همچنان جایگاه هنر گرافیک در نظام های آموزشی به ویژه در ایران به درستی تبیین نشده و بسیاری از متون آموزشی فاقد طراحی بصری مناسب هستند این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای اسنادی، به بررسی نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ میلادی و ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۴ شمسی پرداخته است یافته ها نشان می دهد که کارکردهای هنر گرافیک در فرآیند یاددهی و یادگیری در شش حوزه اصلی قابل دسته بندی است: کارکرد شناختی تسهیل درک و پردازش اطلاعات از طریق تبدیل مفاهیم انتزاعی به تصاویر عینی و کاهش بار شناختی ، کارکرد ارتباطی ایجاد زبان مشترک و فراگیر برای انتقال پیام های آموزشی فراتر از محدودیت های زبانی و فرهنگی ، کارکرد انگیزشی افزایش جذابیت محتوای آموزشی و مشارکت فعال یادگیرندگان ، کارکرد خلاقیت محور پرورش تفکر طراحی و مهارت های حل مسئله از طریق فعالیت های طراحی گرافیک ، کارکرد عصب شناختی فعال سازی هم زمان فرآیندهای تحلیلی و عاطفی مغز و تثبیت عمیق تر مفاهیم در حافظه بلندمدت ، و کارکرد مهارتی تسهیل انتقال از سطح مبتدی به خبره با بهره گیری از رویکردهای نوینی همچون مدلسازی حرکات چشم خبرگان رویکردهای نوین پژوهشی شامل طراحی تفکر محور Design Thinking ، مدلسازی حرکات چشم Eye Movement Modeling Examples ، و آموزش زیبایی شناسی عصبی Neuroaesthetic Pedagogy نشان می دهند که گرافیک نه تنها ابزاری برای انتقال مفاهیم، بلکه خود فرآیندی شناختی برای پرورش مهارت های عالی تفکر محسوب می شود در سطح بین المللی، پژوهش ها از رویکردهای ابزاری صرف فراتر رفته و به بررسی عمیق ابعاد شناختی و عصب شناختی یادگیری بصری پرداخته اند، در حالی که پژوهش های داخلی عمدتا در سطح کاربرد توصیفی ابزاری گرافیک باقی مانده و کمتر به مبانی نظری و پژوهشی عمیق توجه داشته اند بر اساس یافته ها، موانع اصلی بهره گیری موثر از گرافیک در نظام آموزشی ایران شامل ضعف دانش طراحان آموزشی در زمینه اصول گرافیک، کمبود پژوهش های کاربردی بومی سازی شده، تسلط رویکردهای سنتی بر نظام آموزشی، و هزینه های تولید محتوای گرافیکی باکیفیت است در مقابل، گسترش فناوری های نوین از جمله ابزارهای هوش مصنوعی در طراحی، پلتفرم های آموزش مجازی، و دسترسی آسان تر به نرم افزارهای طراحی، فرصت های بی سابقه ای برای تحول در این حوزه فراهم آورده اند نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت بازنگری اساسی در جایگاه هنر گرافیک در نظام آموزشی در سه سطح سیاست گذاری گنجاندن مبانی سواد بصری در برنامه های درسی تربیت معلم ، نظام آموزشی بازطراحی کتاب های درسی و توسعه محتوای چندرسانه ای با کیفیت ، و کلاس درس توانمندسازی معلمان و ترویج رویکردهای مبتنی بر پروژه و طراحی تفکر محور تاکید دارد این پژوهش با ارائه چارچوبی مفهومی از کارکردهای شش گانه گرافیک در آموزش، مدلی جامع برای بهره گیری نظام مند از ظرفیت های هنر گرافیک در فرآیند یاددهی و یادگیری ارائه می دهد و بر ضرورت انجام پژوهش های تجربی و بین رشته ای در این حوزه در ایران تاکید می نماید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ندا سلیمانی

کارشناسی شیمی محض

مهرنوش سهرابی مبارک آبادی

کارشناسی گرافیک

فهیمه سادات نوربخش حسینی

کارشناسی مدیریت مالی

حانیه وجدانی نیا

کارشناسی حسابداری

�هرابی مبارک آبادی، مهرنوش،1405،نقش و کارکرد هنر گرافیک در فرآیند یاددهی و یادگیری،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر