الهیات در عصر هوش مصنوعی: چالش های اخلاقی، انسان شناسی و خداباوری

چکیده مقاله

ظهور هوش مصنوعی پیشرفته، پارادایم های سنتی الهیات را با پرسش ها و چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته است این مقاله با رویکردی بینارشته ای، پیامدهای توسعه هوش مصنوعی را در سه عرصه کلیدی الهیاتی بررسی می کند: چالش های اخلاقی: هوش مصنوعی پرسش های اخلاقی نوینی را درباره آفرینش، مسئولیت و عاملیت برمی انگیزد آیا خلق موجودات هوشمند غیرزیستی توسط بشر، در تعارض با مفهوم «آفرینش» منحصرا الهی قرار می گیرد؟ در قبال تصمیمات سیستم های هوش مصنوعی خودمختار به ویژه در حوزه های حیاتی مانند جنگ یا قضاوت ، مسئولیت اخلاقی متوجه چه کسی است: طراح، اپراتور یا خود سیستم؟ این امر بازخوانی مفاهیمی چون گناه، تقصیر و عدالت را طلب می کند بحران در انسان شناسی الهیاتی: تعریف انسان به عنوان «شبیه خدا» Imago Dei و تمایز ذاتی او از دیگر مخلوقات، با امکان پیدایش هوش مصنوعی عمومی AGI یا هوش مصنوعی فرابشر ASI به چالش کشیده می شود اگر ماشینی از هوش، آگاهی، خلاقیت یا حتی رابطه ای عاطفی برخوردار شود، جایگاه بی همتای انسان در نظام آفرینش چگونه تبیین می شود؟ این مسئله مستلزم بازاندیشی در مفاهیم جسمانیت، روح، اختیار و کرامت ذاتی انسان است آزمونی برای خداباوری: هوش مصنوعی از دو سو الهیات طبیعی و پاسخ های خداباورانه به مسئله شر را تحت تاثیر قرار می دهد از یک سو، توانایی بشر در خلق هوش، استدلال های مبتنی بر نظم و طراحی هوشمند در طبیعت را با این پرسش مواجه می کند که آیا «طراح» خود می تواند محصول تصادف و تکامل باشد؟ از سوی دیگر، اگر هوش مصنوعی باعث شدت یافتن رنج، نابرابری یا سلطه گری شود، مسئله شر را در شکلی جدید و پیچیده مطرح می سازد همچنین، پدیده «خدایان الگوریتمی» سامانه های هوش مصنوعی که برای پاسخ به نیازهای معنوی طراحی می شوند می توانند به رقیبی برای باورهای دینی سنتی بدل شوند این مقاله در نهایت استدلال می کند که مواجهه الهیات با عصر هوش مصنوعی، نه تنها یک واکنش دفاعی، بلکه فرصتی برای بازتعریف عمیق تر مفاهیم کلیدی، تقویت گفت وگوی علم و دین، و ارائه خوانشی نوین از متون و سنت های دینی در پرتو این فناوری انقلابی است هوش مصنوعی الهیات را فرا می خواند تا در عین حفظ اصالت خود، با جهانی در حال دگرگونی شجاعانه و آینده نگر وارد گفت وگو شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زری سلیمانی ده باغی

نویسنده اول

�لیمانی ده باغی، زری،1404،الهیات در عصر هوش مصنوعی: چالش های اخلاقی، انسان شناسی و خداباوری،اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین،اهواز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین15 مهر 1404 · اهواز