بررسی تاثیر برنامه های درسی مبتنی بر سند تحول بنیادین بر پرورش تفکر نقاد در دانش آموزان ابتدایی

چکیده مقاله

نظام آموزشی هر جامعه به عنوان بستر اصلی تربیت و پرورش نسل آینده، نقشی بنیادین در شکل دهی به شخصیت، اندیشه و مهارت های دانش آموزان ایفا می کند در این میان، مدارس ابتدایی به عنوان نخستین مرحله ورود رسمی کودکان به فرآیند آموزش و پرورش، از اهمیت ویژه ای برخوردارند؛ چرا که در این مقطع، بنیان های فکری، اخلاقی، اجتماعی و علمی دانش آموزان پی ریزی می شود یکی از اهداف کلیدی آموزش و پرورش در جهان معاصر، پرورش توانایی «تفکر نقاد» در دانش آموزان است؛ تفکری که به آنان امکان می دهد مسائل را از زوایای گوناگون تحلیل کنند، اطلاعات و داده ها را به طور عمیق بررسی نمایند، در برابر پذیرش بی چون وچرای اندیشه ها مقاوم باشند و در نهایت به شهروندانی آگاه، مسئول و توانمند در تصمیم گیری های فردی و اجتماعی تبدیل شوند در ایران، «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش» به عنوان نقشه راه توسعه و اصلاح نظام تعلیم و تربیت طراحی و تصویب شده است و اهداف متعددی را در زمینه رشد همه جانبه دانش آموزان دنبال می کند این سند با تاکید بر ارزش های دینی، اخلاقی، فرهنگی و علمی، به دنبال ایجاد بستری است که دانش آموزان نه تنها در حوزه دانشی، بلکه در حوزه مهارت های تفکر و تحلیل نیز رشد کنند برنامه های درسی مبتنی بر سند تحول بنیادین، صرفا بر انتقال محفوظات یا یادگیری سطحی تکیه ندارند، بلکه تلاش می کنند فرایند یاددهی یادگیری را به گونه ای سازمان دهی کنند که دانش آموزان با پرسشگری، بررسی انتقادی مسائل، تحلیل و مقایسه دیدگاه ها و یافتن راهکارهای خلاقانه درگیر شوند تفکر نقاد، به عنوان یکی از ارکان یادگیری پایدار و اثربخش، موجب می شود که دانش آموزان به جای پذیرش منفعلانه مطالب، به تحلیل، بازنگری و پرسشگری روی آورند در شرایطی که حجم عظیمی از اطلاعات در فضای مجازی و رسانه ها در دسترس دانش آموزان قرار دارد، توانایی تفکر نقاد می تواند همچون ابزاری ارزشمند آنان را در تشخیص صحت و اعتبار اطلاعات یاری رساند و از سردرگمی یا پذیرش بی چون وچرای داده ها جلوگیری کند بنابراین، توجه به پرورش این نوع تفکر در چارچوب برنامه های درسی و رویکردهای آموزشی، ضرورتی اجتناب ناپذیر به شمار می آید از سوی دیگر، سند تحول بنیادین با هدف ایجاد تحول اساسی در محتوای دروس، روش های تدریس، شیوه های ارزشیابی و فضای تربیتی مدارس طراحی شده است در چنین چارچوبی، برنامه های درسی باید به گونه ای تدوین شوند که علاوه بر انتقال دانش و مهارت های پایه، بستر رشد تفکر انتقادی را نیز فراهم آورند استفاده از روش های تدریس فعال و تعاملی، توجه به پرسش های باز و مسئله محور، تشویق به گفت وگو و مباحثه در کلاس درس و ایجاد فرصت برای دانش آموزان جهت بیان ایده ها و نقد دیدگاه های مختلف، از جمله عواملی هستند که می توانند به تحقق این هدف کمک کنند در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی تاثیر برنامه های درسی مبتنی بر سند تحول بنیادین بر پرورش تفکر نقاد در دانش آموزان ابتدایی پرداخته شود نتایج به دست آمده حاکی از آن است که برنامه های درسی مبتنی بر سند تحول بنیادین با تاکید بر یادگیری فعال، پرسشگری و تحلیل مستقل، زمینه ساز پرورش مهارت های تفکر نقاد در دانش آموزان ابتدایی می شوند و آنان را برای تصمیم گیری هوشمندانه، حل مسئله و مشارکت مسئولانه در جامعه آماده می سازند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سمانه اسبوجین

نویسنده اول

�سبوجین، سمانه،1404،بررسی تاثیر برنامه های درسی مبتنی بر سند تحول بنیادین بر پرورش تفکر نقاد در دانش آموزان ابتدایی،اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین،اهواز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین15 مهر 1404 · اهواز