برنامه ی درسی پنهان مدرسه: تحلیل تاثیر معماری، آیین ها و تشویق های غیررسمی بر هویت دانش آموزان

چکیده مقاله

این مقاله به تحلیل عمیق و چندبعدی مفهوم برنامه درسی پنهان می پردازد، با تمرکز بر سه مولفه اساسی و اغلب نادیده گرفته شده آن: معماری فیزیکی مدرسه، آیین ها و تشریف های جمعی، و سیستم تشویق و تنبیه غیررسمی در حالی که برنامه درسی آشکار، متشکل از محتوای کتاب ها و اهداف آموزشی صریح است، برنامه درسی پنهان شامل آن دسته از پیام های آموزشی است که از طریق ساختار، روابط، فضا و فرهنگ نهادینه شده در مدرسه منتقل می شوند و تاثیری ژرف و پایدار بر فرآیند هویت یابی، درونی سازی ارزش ها و شکل گیری جهان بینی دانش آموزان دارند مقاله حاضر با رویکردی بین رشته ای، تلفیقی از نظریه های انتقادی آموزش و پرورش، نشانه شناسی فضا و جامعه شناسی بدن را به کار می گیرد تا نشان دهد چگونه دیوارها، چیدمان صندلی ها، آداب صبحگاهی، جوایز نمادین و حتی لحن صحبت معلمان، به طور نامرئی اما قدرتمند، دانش آموزان را به سوی پذیرش منفعلانه هنجارهای اجتماعی، سلسله مراتب قدرت و ایدئولوژی های مسلط سوق می دهند یافته ها حاکی از آن است که این عوامل پنهان، در ایجاد احساس تعلق یا طرد، تقویت یا تضعیف عاملیت فردی، و تعریف مفهوم موفقیت و شایستگی نقشی تعیین کننده ایفا می کنند چالش اصلی، طبیعی و اجتناب ناپذیر جلوه دادن این برنامه پنهان، مقاومت در برابر شفاف سازی آن و دشواری تغییر ساختارهای عمیقا ریشه دار است راهکارهای ارائه شده بر آگاه سازی انتقادی معلمان و دانش آموزان، بازطراحی مشارکتی فضاهای آموزشی، و ایجاد آیین های جایگزین دموکراتیک متمرکز است نتیجه نهایی تاکید دارد که دستیابی به یک آموزش وپرورش رهایی بخش و عدالت محور، مستلزم بازشناسی، نقد و بازآفرینی آگاهانه برنامه درسی پنهان است، چرا که این برنامه است که عمیق ترین درس های زندگی اجتماعی و سیاسی را می آموزد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

الهام طاهر زاده

کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی

فرشته بهزاد بیگدیلو

لیسانس رشته ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل

زینب گلی توانا

فوق لیسانس جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل

ویدا باقرملکی

کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی اردبیل

�هزاد بیگدیلو، فرشته و گلی توانا، زینب و باقرملکی، ویدا،1404،برنامه ی درسی پنهان مدرسه: تحلیل تاثیر معماری، آیین ها و تشویق های غیررسمی بر هویت دانش آموزان،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر