مدرسه در ایران؛ از کارکردهای سنتی تا چالش های نوین

چکیده مقاله

مدرسه به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی در ایران، همواره نقشی فراتر از انتقال صرف دانش ایفا کرده و کارکردهایی همچون جامعه پذیری، تربیت اخلاقی، انتقال ارزش های فرهنگی و آماده سازی نسل ها برای ایفای نقش های اجتماعی و اقتصادی را بر عهده داشته است در الگوی سنتی، مدرسه ایرانی عمدتا بر آموزش حافظه محور، اقتدار معلم، کتاب درسی محوری و ارزشیابی های کمی و امتحان محور استوار بوده و هدف اصلی آن، انتقال دانش رسمی و آماده سازی دانش آموزان برای عبور موفق از آزمون ها تلقی می شد این رویکرد، اگرچه در دوره ای توانست نیازهای حداقلی جامعه را پاسخ دهد، اما در مواجهه با تحولات شتابان عصر جدید، به تدریج با محدودیت ها و ناکارآمدی هایی جدی روبه رو شده است در دهه های اخیر، مدرسه در ایران تحت تاثیر تغییرات گسترده اجتماعی، فرهنگی، فناورانه و اقتصادی قرار گرفته است گسترش فناوری های دیجیتال، افزایش دسترسی به منابع متنوع یادگیری، تغییر ماهیت مشاغل، پیچیده تر شدن مسائل اجتماعی و ضرورت پرورش مهارت های قرن بیست ویکم، انتظارات تازه ای را از نظام آموزشی ایجاد کرده است مدرسه دیگر تنها محل انتقال اطلاعات نیست، بلکه باید به فضایی برای پرورش تفکر انتقادی، خلاقیت، مسئولیت پذیری اجتماعی، هویت یابی، مهارت های ارتباطی و یادگیری مادام العمر تبدیل شود این تغییر پارادایم، بازنگری در اهداف، محتوا، روش های تدریس و شیوه های ارزشیابی را به ضرورتی اجتناب ناپذیر بدل کرده است با این حال، گذار از کارکردهای سنتی به کارکردهای نوین با چالش های متعددی همراه است تمرکزگرایی در برنامه ریزی درسی، فاصله میان اسناد بالادستی و واقعیت های مدرسه، کمبود توانمندسازی حرفه ای معلمان، فشار نظام ارزشیابی و کنکور، نابرابری های آموزشی، و شکاف دیجیتال از جمله موانعی هستند که تحقق مدرسه نوین را با دشواری مواجه می سازند افزون بر این، تعارض میان ارزش های سنتی و الزامات دنیای جدید، گاه موجب سردرگمی در تعیین ماموریت اصلی مدرسه و نقش آن در تربیت نسل آینده می شود این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی، می کوشد ضمن تبیین کارکردهای سنتی مدرسه در ایران، مهم ترین تحولات و چالش های نوین پیش روی این نهاد را مورد بررسی قرار دهد نتایج این بررسی نشان می دهد که آینده مدرسه در ایران مستلزم ایجاد توازن میان حفظ هویت فرهنگی بومی و پاسخ گویی انعطاف پذیر به نیازهای جهان معاصر است تحقق این امر، نیازمند اصلاحات ساختاری، بازاندیشی در نقش معلم و مدرسه، تقویت مشارکت ذی نفعان آموزشی و حرکت به سوی مدرسه ای یادگیرنده، خلاق و عدالت محور است؛ مدرسه ای که بتواند دانش آموزان را نه تنها برای موفقیت تحصیلی، بلکه برای زیست مسئولانه و آگاهانه در جامعه ای در حال تحول آماده سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محدثه کشاورزی

لیسانس معماری

عایشه آذرمین

آموزگار

شادی آذرمین

معاون پرورشی

حمیده کریم پور

آموزگار

سارا عباسی لابه

آموزگار

�ذرمین، عایشه و آذرمین، شادی و کریم پور، حمیده و عباسی لابه، سارا،1404،مدرسه در ایران؛ از کارکردهای سنتی تا چالش های نوین،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر