بازتعریف رفتارهای منحرفانه سازمانی در عصر دورکاری: تحلیلی مفهومی بر اساس نظریه پنج عاملی شخصیت

چکیده مقاله

گسترش شتابان و بی سابقه دورکاری در سال های اخیر، چهره سازمان ها و ماهیت روابط شغلی را به نحو بنیادینی دگرگون ساخته است در این میان، یکی از حوزه هایی که بیش از همه در معرض بازاندیشی قرار گرفته، مفهوم رفتارهای منحرفانه سازمانی است چارچوب های نظری کلاسیک در این حوزه که عمدتا در دهه های پایانی قرن بیستم و بر پایه مفروضات محیط های کاری حضوری و سنتی تدوین شده اند، امروزه با پدیده هایی مواجه اند که به سادگی در مقولات از پیش تعیین شده جای نمی گیرند مقاله حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی مفهومی و با بهره گیری از نظریه پنج عاملی شخصیت به عنوان لنز نظری، در صدد بازتعریف رفتارهای منحرفانه سازمانی متناسب با شرایط خاص دورکاری برآمده است پرسش بنیادینی که این پژوهش را هدایت می کند، از این قرار است: ویژگی های ساختاری دورکاری چگونه با ابعاد پنج گانه شخصیت تعامل کرده و به ظهور اشکال نوینی از انحراف سازمانی می انجامند؟ برای پاسخ به این پرسش، پس از مرور انتقادی پیشینه پژوهش در دو حوزه رفتارهای منحرفانه و نظریه شخصیت، تحلیل دقیقی از ویژگی های ساختاری دورکاری شامل شکاف فضایی زمانی، ارتباطات با واسطه فناوری و محوشدگی مرزهای کار و زندگی ارائه می شود در ادامه، چگونگی تعامل هر یک از این ویژگی ها با ابعاد پنج گانه شخصیت روان رنجوری، برون گرایی، گشودگی به تجربه، توافق پذیری و وظیفه شناسی و مکانیسم های روان شناختی خاصی که در این تعامل فعال می شوند، به تفصیل مورد واکاوی قرار می گیرد یافته های این تحلیل نظری نشان می دهند که دورکاری از طریق ایجاد نوعی خلا اطلاعاتی، کاهش غنای ارتباطی و حذف مکانیسم های نظارت طبیعی، ماهیت انحراف سازمانی را از رفتارهای آشکار، قابل مشاهده و عینی به سوی رفتارهای پنهان، ادراکی و نمادین تغییر جهت داده است در این مسیر، هر یک از ابعاد شخصیتی نه به عنوان یک متغیر مستقل ساده، بلکه به مثابه تقویت کننده ای عمل می کند که نوع خاصی از پاسخ انحرافی را در فرد فعال می سازد مفهوم «انحراف ادراکی نمادین» به عنوان چارچوبی جدید برای درک این اشکال نوظهور پیشنهاد می شود؛ مفهومی که بر فرایندهای تفسیری، بازنمایانه و خودتنظیمی تاکید دارد و انحراف را نه در خود عمل، بلکه در نحوه ادراک، بازنمایی و مدیریت واقعیت سازمانی در خلا نظارتی جست وجو می کند مقاله با بحث درباره دلالت های نظری این چارچوب برای ادبیات رفتار سازمانی و شخصیت، و همچنین ارائه رهنمودهای عملی برای مدیریت تیم های دورکار به پایان می رسد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

کمال منصوری

نویسنده اول

طیبه فرشادان

نویسنده دوم

منصوری، کمال و ، طیبه فرشادان،1404،بازتعریف رفتارهای منحرفانه سازمانی در عصر دورکاری: تحلیلی مفهومی بر اساس نظریه پنج عاملی شخصیت،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404