چگونه توانستم دانش آموزان پایه نهم را به پژوهش و مطالعه در درس مطالعات اجتماعی تشویق کنم ؟

چکیده مقاله

انسان هیچ گاه بی نیاز از مطالعه و پژوهش نبوده است و در حقیقت انسان از بدو پیدایش زندگی خود را با کنکاش و پژوهش آغاز کرده و این روند تا امروز ادامه یافته است ویژگی های زندگی روزمره ازجمله رشد سریع و روزافزون علم و فناوری و رقابت در عرصه تولید دانش ، نیازمند تربیت دانش آموخته های خلاق اهل مطالعه و پژوهشگر است تا بتوانند در عصر اطلاعات همچنان روزآمد و پویا باقی بماند تربیت دانش آموخته های پژوهشگر در وهله نخست مانند هر رفتار دیگری مستلزم ایجاد علاقه و انگیزه در آنان است و این علاقه مندسازی مستلزم توجه به امر پژوهش در برنامه ی درسی و کلاس درس می باشد درنتیجه آشنا کردن دانش آموزان با نحوه پژوهش کردن و مطالعه ی علمی یک ضرورت انکارناپذیر است که در صورت تحقق می توان برکات و مزایای آن را در عرصه های مختلف سیاسی اقتصادی و اجتماعی هر کشوری شاهد بود حدود دو سال است که به عنوان کارورز درس مطالعات اجتماعی در دبیرستان متوسطه اول عصمت در ناحیه ۳ کرمانشاه منطقه شهرک تعاون مشغول به یادگیری هستم سال گذشته نیز کم وبیش متوجه این مسئله شده بودم اما امسال این موضوع بیشتر نظرم را جلب کرد هنگامی که در یکی از کلاس های پایه نهم مدرسه حاضر بودند یا به عنوان معلم برای آن ها تدریس می کرده ام بسیار مشتاق بودم که دانش آموزان را به تحقیق و جست و جو در درس مطالعات اجتماعی دعوت کنم اما هر بار با بی اعتنایی دانش آموزان مواجه می شدم و ابتدا گمان می کردم چون من به عنوان کارورز و نه به عنوان معلم در این کلاس حاضر هستنم چندان برای خواسته های من تلاش نمی کند تا این که پس از چند جلسه حضور در کلاس متوجه شدم که معلم خودشان نیز دقیقا با همین مسئله مواجه بوده است پس از تایید مساله و گردآوری شواهد و اطلاعات از منابع مختلف مهم ترین علت های پژوهش گریزی دانش آموزان کلاس ۹۰۲ مدرسه عصمت شناسایی شدند که به شرح زیر هستند :۱. عوامل رفتاری : شامل علت های رفتاری معلم و دانش آموز می باشد ، مثل عدم شناخت روش تحقیق و مراحل آن ، کمبود اعتمادبه نفس در دانش آموزان ، احساس ناکارآمدی و ترس از ناکامی ، حفظ محوری دانش آموزان ، نمره گرایی ، پایه ضعیف درسی دانش آموزان ، عادت فراگیران به تدریس معلمان پایه قبل ، عدم راهنمایی گام به گام توسط معلم در فرایند انجام تحقیق و...۲. علت های اجتماعی: مانند ضعف در کارهای گروهی و تمایل به کارهای انفرادی سستی و کاهلی در پژوهش ، کپی برداری از مطالب اینترنت ، عدم توسعه فرهنگ پژوهش ، ضعف روحیه پرسش گری .۳. علت های آموزشی : مانند تئوری بودن درس و نگاه سهل انگارانه به مطالعات اجتماعی، اهمیت دادن به سایر دروس، پایین بودن سطح براگیختگی و جذابیت کلاس ، روش تدریس سنتی و رفتارگرا.پس از تجزیه وتحلیل و مطالعه اطلاعات برای حل مشکل راه حل هایی ارائه شد و پس از بررسی و اعتبارسنجی آن ها راه حل های زیر برای حل مسئله تعیین و اجرا شدند :o برگزاری دوره آموزش روش تحقیق برای دانش آموزانo برگزاری جلسه سخنرانی در زمینه اهمیت پژوهشo برگزاری کارگاه آموزشی روش های تدریس نوین و فعال برای دبیران مدرسهo جایگزین کردن روش های تدریس دانش آموز محور و سازنده گرا توسط معلم مطالعات اجتماعیo ایجاد احساس نیاز و حس کنجکاوی با طرح پرسش های انگیزشیo تغییر در سبک ارزشیابی و آزمونo تشویق دانش آموزان با ثبت امتیاز مازادo طرح موضوعات تحقیق براساس تفاوت های فردی و دغدغه های دانش آموزانo نظارت و راهنمایی مرحله به مرحله معلم بر فرایند تحقیق دانش آموزانo حضور رابطان پژوهش در مدرسه برای پاسخ گویی به سوالات پژوهشی دانش آموزانo برگزاری مسابقه با موضوعات اجتماعی و ایجاد فضای رقابت سالمo عضویت دانش آموزان پژوهشگر در نزدیک ترین کتاب خانه محلپس از اجرای راه حلهای فوق شاهد تغییرات مثبت در میزان استقبال دانشآموزان از پژوهش به ویژه در درس مطالعات اجتماعی بودیم طوری که تعداد رفتار های ناشی از بی رغبتی دانش آموزان به پژوهش ، در مقایسه با قبل از اجرای راه حل ها ، کاهش یافته و در مقابل رفتارهای ناشی از عالقه دانش آموزان به پژوهش رشد صعودی و مثبت داشت.) آمار در شواهد ۱ و ۲ قابل مشاهده می باشند. ( همچنین آمار حضور دانش آموزان در مسابقات پژوهشی نیز در مقایسه با قبل از اجرای راه حل ها ، از کمتر از ۱۰ درصد ) آن هم با اصرار و اکراه ( به بیش از ۷۰ درصد افزایش یافت که این آمار حاکی از افزایش آگاهی و عالقه دانش آموزان به پژوهشگری است . هر چند امکان تحقق صد درصدی همه اهداف برای همه دانش آموزان میسر نبود ؛ لیکن آمار موجود ، موفقیت چشمگیر این اقدام پژوهی و تاثیرات مثبت راه حل ها را در ترغیب دانش آموزان به پژوهشگری آن را اثبات می کند.

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زهرا هوشیار

نویسنده اول

هوشیار، زهرا،1404،چگونه توانستم دانش آموزان پایه نهم را به پژوهش و مطالعه در درس مطالعات اجتماعی تشویق کنم ؟،سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین همایش بین المللی فناوری های هوشمند در عرصه علوم تربیتی، روانشناسی، مشاوره ، فلسفه28 مهر 1404