چکیده مقاله
این پژوهش با رویکردی کیفی و توصیفی به بررسی تضاد مفهومی رنگ های سیاه و سفید در شعر صائب تبریزی و ارتباط آن با مفاهیم تعادل و عدالت می پردازد رنگ ها در شعر صائب فراتر از نقش توصیفی صرف، به عناصری نمادین تبدیل می شوند که بار معنایی عمیقی را حمل می کنند در این میان، تقابل دوگانه سیاه و سفید جایگاهی ویژه در دیوان این شاعر سبک هندی دارد مسئله اصلی پژوهش چیستی دلالت های معنایی این دو رنگ و چگونگی پیوند آن ها با مفاهیم انتزاعی تعادل و عدالت در جهان بینی صائب است برای نیل به این هدف، ابیات مرتبط با رنگ های سیاه و سفید از غزلیات صائب تبریزی استخراج و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و بر مبنای رویکرد هرمنوتیک ادبی بررسی شدند یافته های پژوهش نشان می دهد که صائب از تضاد سیاه و سفید در سه سطح اصلی بهره برده است: سطح نخست، تقابل های وجودشناختی مانند شب و روز، نور و ظلمت، و هستی و نیستی است سطح دوم، تقابل های معرفت شناختی شامل علم و جهل، حق و باطل، و حقیقت و مجاز را در بر می گیرد سطح سوم به تقابل های اخلاقی اجتماعی مانند خیر و شر، عدل و ظلم، و صلح و جنگ اختصاص دارد آنچه جهان بینی صائب را متمایز می سازد، نگاه دیالکتیکی او به این تضادهاست؛ بدین معنا که سیاه و سفید نه در تقابل مطلق، بلکه در تعامل با یکدیگر معنا می یابند و هر یک دیگری را تکمیل می کند این نگرش به طور مستقیم به مفهوم تعادل و عدالت در اندیشه او راه می برد عدالت در شعر صائب به معنای نفی یکی به نفع دیگری نیست، بلکه به رسمیت شناختن جایگاه هر یک از اضداد در نظم کلی هستی و پرهیز از افراط و تفریط است نتایج پژوهش موید آن است که صائب با بهره گیری از تضاد نمادین سیاه و سفید، تصویری هنری از جهان متعادل و عادلانه ای ترسیم می کند که در آن هر پدیده ای در جایگاه خود مقبول و ضروری است این نگرش می تواند به عنوان الگویی برای درک مفهوم عدالت در فرهنگ ایرانی اسلامی مورد تامل قرار گیرد
کلیدواژهها
نویسندگان
زهرا شاهوردی
نویسنده اول
شیوه ارجاع
�اهوردی، زهرا،1404،بررسی تضاد مفهومی رنگ سیاه و سفید در شعر صائب و ارتباط آن با مفهوم تعادل و عدالت،اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین،اهواز
ارائهشده در
مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی معلمان پیشرو در عصر پژوهش های تحول آفرین15 مهر 1404 · اهواز